قرائت « لِّتُرْبُوا » افزودن مال به مرابى اسناد داده شده است ؛ اما در قرائت « لِّيَرْبُوَا » ، نفس ربا ، موجب افزايش مال مىشود . به هر حال با توجه به دلايلى كه بيان شد به نظر مىرسد قرائت مشهور استوارتر است .
75 .
( فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَ قُلْ سَلامٌ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ )
( زخرف : 89 )
« [ و خدا فرمود : ] از ايشان روى برتاب و بگو : « به سلامت . » پس زودا كه بدانند » .
فعل « يَعْلَمُونَ » به دو وجه « يَعْلَمُونَ » و « تَعْلَمُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه فعل « يَعْلَمُونَ » با ياء است ( مكى بن ابى طالب ، بى تا ، ص 325 ) . طرفداران قرائت با ياء سياق جملات را مؤيد قرائت خود دانسته و هماهنگى ضمير « هم » در جمله « فَاصْفَحْ عَنْهُمْ » با قرائت فعل « يَعْلَمُونَ » را علت اختيار قرائت با ياء مىدانند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 656 ) . مكى به دليل هماهنگى قرائت فعل « يَعْلَمُونَ » با سياق اين وجه قرائى را اختيار مىكند ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 263 ) .
ب . نافع و ابن عامر فعل « تَعْلَمُونَ » با تاء خطاب خوانده اند ( ابن الباذش ، 1403 ق ، ج 2 ، ص 761 ) . طرفداران قرائت با تاء به فعل « قُلْ » استناد مىنمايند و هماهنگى با سياق جملات را مؤيد قرائت فعل « تَعْلَمُونَ » مىدانند ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 263 )
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « يَعْلَمُونَ » را به دو وجه « يَعْلَمُونَ » و « تَعْلَمُونَ » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات سياق جملات را مؤيد هر دو وجه قرائى مىدانند .
76 .
( سَيَعْلَمُونَ غَداً مَنِ الْكَذَّابُ الْأَشِرُ )
( قمر : 26 )
« به زودى فردا بدانند دروغگوى گستاخ كيست » .
فعل « سَيَعْلَمُونَ » به دو وجه « سَيَعْلَمُونَ » و « سَتَعْلَمُونَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « سَيَعْلَمُونَ » با ياء غيبت است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 618 ) . قرائت مشهور حكايت كلام خداوند به حضرت صالح ( ع ) است . اين وجه از قرائت را سياق آيات بعد تأييد مىنمايد ؛ زيرا در آيه بعد مىفرمايد :
« إِنَّا مُرْسِلُوا النَّاقَةِ فِتْنَةً لَهُمْ فَارْتَقِبْهُمْ وَ اصْطَبِرْ »
( قمر : 27 ) و
« وَ نَبِّئْهُمْ أَنَّ الْماءَ قِسْمَةٌ بَيْنَهُمْ كُلُّ شِرْبٍ مُحْتَضَرٌ »
( قمر : 28 ) . ابوالقاسم هذلى قرائت با ياء را