تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 252

مساهمون:

ص٢٥٢
« و [ ياد كن ] هنگامى را كه خداوند از كسانى كه به آنان كتاب داده شده ، پيمان گرفت كه حتماً بايد آن را [ به وضوح ] براى مردم بيان نماييد و كتمانش مكنيد . پس ، آن [ عهد ] را پشتِ سرِ خود انداختند و در برابر آن ، بهايى ناچيز به دست آوردند ، و چه بد معامله‌اى كردند » . افعال « لَتُبَيِّنُنَّهُ » و « لاتَكْتُمُونَهُ » به دو وجه « لَتُبَيِّنُنَّهُ » « لاتَكْتُمُونَهُ » با تاء و « لَيُبَيِّنُنَّهُ » و « لايَكْتُمُونَهُ » با ياء قرائت شده اند : الف . قرائت مشهور آيه « لَتُبَيِّنُنَّهُ » و « لاتَكْتُمُونَهُ » به تاء خطاب است ( سالم محيسن ، 1408 ق ، ج 1 ، ص 386 ) . ضمير فاعلى در دو فعل « لَتُبَيِّنُنَّهُ » و « لاتَكْتُمُونَهُ » به يهود باز مىگردد و مراد از ضمير مفعولى پيامبر اسلام ( ص ) است . يعنى محمد را به مردم معرفى كنيد و آن را در مواقع لزوم پنهان مداريد . طرفداران اين وجه از قرائت به آيه
« وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ »
( آل عمران : 81 ) استناد نموده اند كه پس از واژه اخذ ميثاق فعل به صورت مخاطب به كار رفته است . مكى قرائت تاء را به دو علت اختيار مىكند : 1 . معناى تأكيد در آن وجود دارد ؛ زيرا تاء براى مواجهه است . 2 . قراء بر اين قرائت اجماع دارند و به ويژه كه قراء مدينه با تاء قرائت كرده اند ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 371 ) . ب . ابن كثير ، ابوعمرو و ابوبكر « لَيُبَيِّنُنَّهُ » و « لايَكْتُمُونَهُ » با ياء غيبت قرائت كرده اند ( دمياطى ، 1407 ق ، ص 183 ) . قرائت با ياء خبر از يهود به وجه غائب است . طرفداران اين وجه از قرائت به فعل « فَنَبَذُوهُ » در ادامه آيه استناد مىكنند كه به لفظ غيبت خوانده شده است . ابوعمرو مىگويد : جمله
« فَنَبَذُوهُ وَراءَ ظُهُورِهِمْ وَ اشْتَرَوْا بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا فَبِئْسَ ما يَشْتَرُونَ »
به لفظ غيبت بيان شده است ، بنابراين « لَيُبَيِّنُنَّهُ » و « لايَكْتُمُونَهُ » را به لفظ غيبت مىخوانيم تا جملات در نظام واحدى قرار گيرند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 185 - 186 ) . عده اى نيز به سياق آيه قبل
« الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ »
( آل عمران : 186 ) استناد مىكنند كه به لفظ غيبت است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 371 ) . طبرى هر چند هر دو قرائت را صحيح و معنا در هر دو را يكسان مىداند ؛ اما گرايش خود را به قرائت هماهنگ با سياق اعلام و مىگويد : « فإن أحب القراءتين إلى أن أقرأ بها : « ليبيننه للناس و لايكتمونه » بالياء جميعا استدلا بقوله : فَنَبَذُوهُ أنه إذا كان قد خرج مخرج الخبر عن