الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ )
( نحل : 44 ) است كه فعل « نُزِّلَ » و « أُنزِلَ » به وجه مجهول خوانده شده است ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 187 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : فعل « نَزَّلَ » و « أَنزَلَ » به دو وجه معلوم و مجهول خوانده شده است ، قرائت به وجه معلوم هماهنگ با سياق كلمات است ؛ زيرا در ابتداى آيه لفظ جلاله الله ذكر شده است و زمانى كه فاعل در جمله ذكر مىشود ، صحيح نيست فعل به وجه مجهول خوانده شود
27 .
( وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ جامِعُ الْمُنافِقِينَ وَ الْكافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعاً )
( نساء : 140 )
« و البتّه [ خدا ] در كتاب [ قرآن ] بر شما نازل كرده كه : هر گاه شنيديد آيات خدا مورد انكار و ريشخند قرار مىگيرد ، با آنان منشينيد تا به سخنى غير از آن درآيند ، چرا كه در اين صورت شما هم مثل آنان خواهيد بود . خداوند ، منافقان و كافران را همگى در دوزخ گرد خواهد آورد » .
فعل « نَزَّلَ » به دو وجه « نَزَّلَ » و « نُزِّلَ » قرائت شده است :
الف . عاصم « نَزَّلَ » به فتح نون و زاء قرائت كرده است ( اهوازى ، 2002 م ، ص 163 ) . « نَزَّلَ » فعل ماضى معلوم از باب تفعيل است . طرفداران اين وجه از قرائت به ذكر اسم جلاله الله در آيه قبل استناد مىنمايند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 217 ) .
ب . ساير قراء « نُزِّلَ » به وجه مجهول خوانده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 253 ) . مستند قراء در اختيار قرائت به وجه مجهول ساير آيات قرآن كريم است كه فعل « نزل » در آنها به وجه مجهول قرائت شده است . مكى اين وجه قرائى را به علت اجماع قراء اختيار مىكند ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 400 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : فعل « نَزَّلَ » به دو وجه معلوم « نَزَّلَ » و مجهول « نُزِّلَ » قرائت شده است . قرائت به وجه معلوم هماهنگ با سياق آيات است كه واژه « الله » در آن ذكر شده است . از ديدگاه كتب احتجاج قراءات ، قرائت به وجه مجهول هماهنگ با اسلوب قرآن در استعمال فعل « نُزِّلَ » به وجه مجهول است .