19 .
( ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا وَ هَلْ نُجازِي إِلَّا الْكَفُورَ )
( سبأ : 17 )
« اين [ عقوبت ] را به [ سزاى ] آنكه كفران كردند به آنان جزا داديم و آيا جز ناسپاس را به مجازات مىرسانيم » .
فعل « نُجَازِى » به دو وجه « نُجَازِى » و « يُجَازَى » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « نُجَازِى » با نون است ( قاضى ، 1375 ق ، ص 323 ) . فعل « نُجَازِى » فعل مضارع معلوم است و فاعل آن خداوند متعال است . سياق جملات و آيات مؤيد قرائت مشهور است . جمله
« ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا »
كه متصل به فعل « نُجَازِى » است به وجه متكلم مع الغير بيان شده است . همچنين آيات قبل :
« فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَ بَدَّلْناهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَواتَيْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَ أَثْلٍ وَ شَيْءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ »
( سبأ : 16 ) و بعد
« وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنِينَ »
( سبأ : 18 ) نيز به وجه متكلم مع الغير بيان شده است و اگر فعل « نُجَازِى » نيز با نون خوانده شود كلام در سياق واحدى قرار مىگيرد ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 206 ) .
ب . ابن كثير ، ابن عامر ، ابوعمرو ، نافع و شعبه « يُجَازَى » به ضم ياء و فتح زاء خوانده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 350 ) . فعل « يُجَازَى » فعل مضارع مجهول است و « الْكَفُور » نائب فاعل و مرفوع است . طرفداران قرائت با ياء و به وجه مجهول معتقدند بيشتر مواردى كه لفظ مجازات در قرآن كريم ذكر شده است ، به وجه مجهول است ، مانند :
« الْيَوْمَ تُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ لا ظُلْمَ الْيَوْمَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ »
( غافر : 17 ) ،
« مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى إِلَّا مِثْلَها وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ »
( انعام : 160 ) ؛ بنابراين قرائت « يُجَازَى » هماهنگ با اسلوب قرآن كريم خواهد بود ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 294 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « نُجَازِى » را به دو وجه « نُجَازِى » و « يُجَازَى » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات ، قرائت مشهور را با سياق جملات و آيات هماهنگ مىدانند . مستند طرفداران وجه غير مشهور اسلوب قرآن كريم است .
20 .
( وَ يَوْمَ يُحْشَرُ أَعْداءُ اللَّهِ إِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ )
( فصلت : 19 )