تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 170

مساهمون:

ص١٧٠
نحوى جملات ، سياق آيات قبل و بعد نيز خبريه است :
( وَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ )
( بقره : 118 ) و
( وَ لَنْ تَرْضى عَنْكَ الْيَهُودُ وَ لَا النَّصارى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ما لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ )
( بقره : 120 ) . 4 . سياق آيات قبل و بعد سخن از كفار اهل كتاب است و مناسبتى ندارد كه بين آياتى كه همگى سخن از اهل كتاب است يك جمله را استثنا نموده و بگوييم راجع به پدر و مادر رسول گرامى اسلام است ( آلوسى ، 1415 ق ، ج 1 ، ص 369 ) . 5 . قرائت « وَلَا تُسْأَلُ » با لحن جمله ماقبل تناسب و هماهنگى بيشترى دارد . در جمله قبل خداوند متعال پس از بيان حال كفار به منظور تسلى رسول خدا صلى الله عليه وآله به ايشان مىفرمايد :
« إِنَّا أَرْسَلْناكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً »
حال اگر در جمله دوم مطابق قرائت نافع پيامبر از سؤال در مورد پدر و مادر خويش نهى شود ، تناسب لحن كلام با جمله قبل از بين رفته و غرض جمله اول نيز نفى مىشود . بنابراين سياق معنايى و نحوى جملات و آيات مرجح و مؤيد قرائت مشهور « وَلَا تُسْأَلُ » است . بررسى روايت اختلاف قرائت در فعل « وَلَا تُسْأَلُ » بر پايه روايتى است كه رسول خدا مىفرمايند : « وليت شعرى ما فعل أبواى » و اين قسمت از آيه نازل مىشود . بنابراين عده اى با استناد به اين روايت قرائت « وَلَا تَسْأَل » را اختيار كرده اند . روايت بالا به دو طريق نقل شده است : الف . حدثنا أبو كريب قال ، حدثنا وكيع ، عن موسى بن عبيدة ، عن محمد بن كعب . ب . حدثنا الحسن بن يحيى قال ، أخبرنا عبد الرزاق قال ، أخبرنا الثورى ، عن موسى بن عبيدة عن محمد بن كعب القرظى . روايت از چند جهت قابل نقد است : 1 . روايت مرسل است . روايت را وكيع و سفيان بن عيينة و عبد الرزاق و عبد بن حميد و ابن جرير و ابن المنذر عن محمد بن كعب القرظى نقل كرده اند ( سيوطى ، 1993 م ، ج 1 ، ص 271 ) .
اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 170 | زهرا قاسم نژاد / نصر الله شاملى / محمد رضا ستوده نيا