فعل « نَزَلَ » به دو وجه « نَزَلَ » و « نَزَّلَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « نَزَلَ » بدون تشديد است ( قمحاوى ، 1427 ق ، ص 150 ) . در قرائت مشهور « الرُّوحُ الْأَمِينُ » فاعل و باء ، باء تعديه است . يعنى جبرئيل آن را آورد . طرفداران قرائت مشهور به آيات
« قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ »
( نحل : 102 ) و
« قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ »
( بقره : 97 ) استناد مىكنند كه جبرئيل فاعل است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 520 ) .
ب . ابن عامر ، حمزه و كسايى و شعبه « نَزَّلَ » با تشديد و نصب « الرُّوحَ الْأَمِينَ » خوانده اند ( دانى ، 2005 م ، ص 651 ) . در اين وجه قرائى فاعل « الله » و جبرئيل مفعول به است يعنى خداوند متعال قرآن را بر جبرئيل نازل كرد . طرفداران اين وجه قرائى مىگويند : قرائت « نَزَّلَ » هماهنگ با سياق آيات است ، زيرا در آيه قبل مىفرمايد :
« وَ إِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعالَمِينَ »
( شعراء : 92 ) و « تنزيل » مصدر « نَزَّلَ » است و اگر فعل « نَزَّلَ » مشدد قرائت شود هماهنگ با واژه « تنزيل » و « ربِّ العالمين » خواهد بود ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 268 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « نَزَلَ » را به دو وجه « نَزَلَ » و « نَزَّلَ » قرائت كرده اند . از ديدگاه منابع احتجاج قراءات كه رويكردى ظاهرى به موضوع سياق داشته و آن را در چارچوب الفاظ مىبينند ، قرائت با تشديد هماهنگ با سياق آيات است . اما بررسى آيات 192 تا 194 كه پيرامون نزول قرآن است ، نشان مىدهد در اولين آيه خداوند متعال به اين حقيقت كه قرآن نازل شده از جانب پروردگار است ، اشاره مىنمايد سپس در ادامه ، طريق نزول آن را مطرح مىكند كه از طريق فرشته وحى انجام مىگيرد :
« نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ - عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ »
با توجه به كلمه « عَلَى قَلْبِكَ » قرائت مشهور هماهنگ با سياق است ؛ زيرا معناى قرائت با تشديد ، اين است كه خداوند متعال قرآن را بر جبرئيل نازل كرد . و اين معنا با واژه « عَلَى قَلْبِكَ » كه در ابتداى آيه بعد آمده است و با آيه قبل ارتباط معنايى دارد سازگار نيست .
16 .
( وَ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعاً )
( اسراء : 90 )
« و گفتند : « هرگز به تو ايمان نخواهيم آورد تا از زمين چشمهاى براى ما بجوشانى » .