اما سالها طول كشيد تا شيعيان نهاد فقهى - اعتقادى مستقلى پيدا كنند . در واقع ، مكتب حديثى شيعه در كوفه در زمان امام باقر ( عليه السلام ) بنيان نهاده شده ، و در زمان امام صادق ( عليه السلام ) به دوران اوج و شكوفايى رسيد . روايان كوفى بيش از دو سوم روايان شيعه را تشكيل مى دهند و اغلب از امام صادق ( عليه السلام ) روايت مى كنند . در پژوهش حاضر راويان در سه دوره ى زمانى بررسى شدند :
الف ) دوران تأسيس مكتب حديثى شيعه : اين دوران هم زمان با حكومت امويان و فشارهاى شديد بر شيعيان است ، و برخى از راويان بزرگ شيعه ، همچون : حارث بن عبدالله ، اصبغ بن نباته ، كميل بن زياد ، جابربن يزيدجعفى ، ابوالجارود و ابان بن تغلب در اين زمان مى زيستند . ابان را ميتوان سرآغاز دوران اوج مكتب شيعه دانست .
ب ) عصر امام صادق ( عليه السلام ) : در اين دوران مكتب حديثى شيعه به اوج خود رسيد و فقه و كلام شيعه رشد فوق العاده اى كرد . بزرگانى همچون : زراره بن اعين ، محمد بن مسلم ، بريد بن معاويه ، ابوبصير يحيى بن قاسم ، مؤمن الطالق ، هشام بن حكم ، ابان بن عثمان و جميل بن دراج محصول اين دوران هستند .
ج ) دوران پس از شهادت امام صادق ( عليه السلام ) : در اوايل اين دوران ، كوفه همچنان از مهمترين مراكز شيعه در فقه و كلام بود . از سوى ديگر ، اين زمان باظهور مورخان بزرگى ، مانند : هشام بن محمد كلبى ، نصربن مزاحم منقرى وابراهيم بن محمد ثقفى همراه بود و بسيارى از روايات تاريخى از اين دوران باقى مانده است . در پايان اين دوران مكتب كوفه رو به افول نهاد و مكتب حديثى شيعه به شهرهايى مانند قم و بغداد منتقل شد . درپژوهش حاضر بيش از 900 كتاب از راويان كوفى شناسايى شد كه در اين ميان ، حديث ، تاريخ ، فقه و كلام بيشترين كتاب رابه خود اختصاص مى داد . ولى در حوزه ى تفسير تعداد كتابها اندك برآورد شد . كثرت راويان از همه ى فرق شيعه ، فراوانى انواع روايات ، تدوين كتب اوليه ى حديثى ، فروانى روايات غلوآميز ، و اهتمام به تاريخ عراق وحوادث آخرالزمان از ويژگى هاى اين مكتب حديثى است .
كليدواژه : مكتب حديثى ، حديث شيعه ، كوفه ، كوفى .
1347 . مكتب حله از منظر تاريخ و جايگاه آن در انديه اماميه ( از قرن ششم تا پايان قرن نهم )
محمد حاجى تقى
استاد راهنما :
استاد مشاور : كريم سليمانى
دانشكده ادبيات و علوم انسانى ، دانشگاه شهيد بهشتى تهران ، 1387 ؛ كارشناسى ارشد
چكيده : ندارد .
1348 . مكتب دستورى بصره و كوفه و مناظرات نحويان
عطيه دماوندى كمالى
دانشگاه آزاد اسلامى واحد تهران شمال ، 1390 ؛ كارشناسى ارشد
چكيده : ندارد .