عراق و بغداد در شعر سرايندگان بزرگ ايران
مهدى سلحشورى
چكيده
برخى از پژوهشگران ، عراقِ موجود در شعر كهن فارسى را غير از عراق كنونى مىپندارند و يا عراقِ شعرِ فارسى شاعران گذشته را كاملًا منطبق با عراق فعلى نمىدانند ؛ براى نمونه حافظ شيرازى مىفرمايد : « عراق و فارس گرفتى به شعر خوش حافظ / بيا كه نوبت بغداد و وقت تبريز است » ؛ با اين همه هستند شاعرانى كه دقيقاً از خود عراق و شهرهاى آن ياد كردهاند ؛ مثلا خيام سرودهاست : « پيمانه چو پر شود چه بغداد و چه بلخ » . اين يادكردِ فراوان از عراق و شهرهاى آن ، همچون بغداد ، در شعر سرايندگان بزرگ ايرانى مانند : خيام ، خاقانى ، سعدى ، خواجوى كرمانى ، حافظ و . . . نشان از ارزش و اهميت اين سرزمين و پيوندهاى ديرين فرهنگى و مذهبى آن با ايران دارد . در اين پژوهش كه بر پايه مطالعات كتابخانهاى انجام شده ، نگارنده بر آن است تا با بهرهگيرى از ديوان شاعران كهن پارسىگوى جايگاه و ارزش سرزمين عراق و پايتخت آن را در شعر فارسى بررسى نمايد . هدف از اين پژوهش نشان دادن اهميت سرزمين عراق در شعر شاعران و بررسى پيوندهاى ناگسستنى فرهنگى و ادبى ايران و عراق مىباشد پيوندهايى فرهنگى و مذهبى استوارى كه جدايى مرزهاى سياسى در طول روزگاران گذشته - به ويژه در دوره عثمانى - موجب گسستِ آن نشده است .
كليد واژه : شعر فارسى ، عراق عرب ، عراق عجم ، بغداد .