مدرسه مستنصريه نماد همگرايى ميان مذاهب اسلامى
محمد رضا قلىزاده « 1 »
چكيده
به دنبال اقدامات خليفه الناصرلدين الله به عنوان يكى از بزرگترين خلفاى عباسى ( 575 - 622 ق ) متشكل ساختن اهل فتوت و اتخاذ سياستهاى شيعى وى مبنى بر مشاركت دادن كارگزاران و وزراى شيعى ايرانى در ساختار قدرت و تشكيلات ديوانى ، بخش مهمى از منازعات اصحاب فرق و مذاهب اسلامى فروكش نمود و فضايى آرام را فرا روى شهر آشوب زده بغداد ، كه در اين دوران آينه تمام نماى بزرگترين شهر ها و نواحى سرزمينهاى اسلامى بود ، گذاشت .
در اين نوشتار نشان داده خواهد شد سياست فوق به دنبال بناى مدرسه مستنصريه ، كه مدير ساخت و راهاندازى آن مويد الدين ابوطالب محمد بن علقمى شيعه مذهب وزير آخرين خليفه بغداد و از كارگزاران موثر امور ديوانى خليفه المستنصر بالله ( 623 - 640 ق ) بود ، به اوج خود رسيد . در ادامه نيز ضمن پيگيرى پاسخ به اين پرسش كه چگونه مذاهب چهارگانه اسلام تسنن توانستند با نظارت ساختار شيعى - سنى نوين نهاد خلافت در زير سقف يك مدرسه گرد آيند ؛ اين فرضيه پى گرفته خواهد شد كه به دنبال رشد گرايشهاى مبتنى بر تصوف كه توسط بزرگترين علماى متشرع ايرانى در بغداد به ظهور رسيده بود و گسترش عرفان گرايى ؛ تفكرات همسازگرايانه صوفيان متشرع در ميان علماى اسلام تسنن و نهاد خلافت چنان رو به رشد گذاشت كه سر انجام آنان را به سمت و سوى همگرايى و همكارى با رقباى پيشين سوق داد .
كليد واژه : مدرسه مستنصريه ، خليفه الناصر ، مويد الدين علقمى ، صوفيان متشرع ، فتوت .
هامش
( 1 ) . استاديار گروه تاريخ دانشگاه خليج فارس /rezatarikh @ gmail . com