باز نگرى در گاهنگارى و سبك شناسى گور دخمه قيز قاپان
مزدك شهراد ( شروين )
چكيده
گوردخمه قيزقاپان بر بلنديهاى مشرف به دره سرسبز رودخانه و چمى رزان در كنار روستاى زرزى سليمانيه و با نمايى رو به جنوب غرب ساخته شده است . قيزقاپان را نخستين بار سرهنگ سى . جى . ادموند در سال 1933 به همراه دوتن از دراويش قادرى كردستان عراق به نامهاى احمد بيك و شيخ عبدالكريم كشف و به جامعه علمى معرفى كرد . هرتسفلد ساخت گوردخمه را متعلق به دوره ماد مىداند ولى نمادى هاى حك شده بر ديوار تحتانى ايوان را مربوط به ميترا ، آناهيتا و اهورامزدا دانسته است .
گيرشمن با توجه به كمان موسوم به سكايى در دست صاحب منصبان نقش شده بر ديوار ايوان آرامگاه ، شيوه تير چوبهاى سقف آرامگاه را اقتباسى از آرامگاههاى سكايى كه در جنوب روسيه تا ماوراى قفقاز ديده شده بودند و قيزقاپان را متعلق به دو امير سكايى ميدانست كه در اين منطقه حكومت داشتهاند دياكونوف نيز گوردخمه را بدون بررسى و بدون دليل قانع كنندهاى متعلق به هوخشتره پادشاه ماد دانسته است . پرادا با توجه به تزيين معمارى آن و با توجه به شكل سر ستونها و تزيين نخل خرمايى آن تاريخ پس از قرن ششم پيش از ميلاد بيش از هر تاريخ ديگرى به آن مىخورد . فون گال نيز در گاهنگارى خود طبق معمول ، از يك سو پايه ستونهاى قيزقاپان را با پايه ستونهاى هخامنشى و سرستونهاى آن را با داو دختر مقايسه كرده است و از سوى ديگر سرستونهاى داو دختر را با سرستونهاى سلوكى - اشكانى خورهه مقايسه و گاهنگارى مىكند .
كليد واژه : گوردخمه ، قيزقاپان ، كمان سكايى ، شانه سنگتراشى ، نقشهاى نمادين . خشترپاون .