كليد واژه : عاج سازى ، آشور نو ، نيمرود ، مانا ، حسنلو ، زيويه ، نقش ، نماد .
بررسى همزمانى و مقايسهء سبكى اشياء شمارشى تپه زاغه در فلات مركزى ايران با محوطههاى فرهنگ حلف در عراق
نيلوفر مقيمى « 1 »
چكيده
تپه زاغه واقع در دشت قزوين يكى از محوطههاى مربوط به فرهنگ چشمهعلى است كه طى كاوشهاى انجام شده در آن ، اشياء شمارشى متعددى كشف شده است . از سوى ديگر همزمان با فرهنگ چشمهعلى در حوزه فرهنگى فلات مركزى ايران ، فرهنگ حلف در نيمه شمالى بين النهرين و شرق سوريه رواج داشته است كه در محوطههاى باستانى زيادى آثار و ميراث مربوط به آن و همچنين كارابزارهاى مربوط به حسابدارى و شمارش كشف شده است . از جمله ويژگىهاى مشترك بين فرهنگ چشمهعلى و فرهنگ حلف ، گستر نسبتاً وسيع آنها در مناطق جغرافيايى مختلف است .
هدف اين نوشتار بررسى وجوه اشتراك و افتراق ميان سبكهاى توليد و استفاده از اشياء شمارشى و سامانه حسابدارى و به تبع آن بازشناسى سطح پيچيدگى فرهنگى و اجتماعى و اقتصادى جوامع انسانىِ دارند فرهنگ اين دو دوره است . روش تحقيق نيز بدين ترتيب است كه نخست اشياء شمارشى به دست آمده از زاغه با اشياء شمارشى و ديگر ابزارهاى مرتبط با محاسبه و حسابدارىِ به دست آمده از محوطههاى داراى فرهنگ حلف تطبيق و مقايسه مىشوند . سپس پيشينه استفاده از اشياء شمارشى در ايران و بين النهرين به شكلى اجمالى بررسى مىگردد تا بستر مناسب براى درك اينكه در اواخر هزاره ششم و طول هزاره پنجم پ . م اشياء شمارشى و به طور كلى محاسبه و رياضيات در چه مرحلهاى از رشد و توسعه قرار داشتهاند و آيا نكات مشترك و يا متفاوتى بين اين دو فرهنگ وجود دارد ؟ نتيجه مطالعات انجام شده بيانگر اين است كه اشياء شمارشى به عنوان يكى از كارابزارهاى اصلى در سامانه حسابدارى در ايران و عراق كاربرى و مفهوم يكسان و مشابهى داشتهاند . از سوى ديگر اما سامانه حسابدارى در فرهنگ حلف با توجه به وجود مهرها و اثر مهرهاى گلى ، سطح پيچيدگى بيشترى دارد .
كليد واژه : اشياء شمارشى ، سامانه حسابدارى ، فرهنگ چشمه على ، فرهنگ حلف ، دوره پيش از تاريخ .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى باستان شناسى دانشگاه تهران /moghimi . nilufar @ ut . ac . ir