مقايسه تطبيقى ميان ديوارنگارههاى ايران و عراق در دوران اشكانى كاخ كوه خواجه سيستان و دورااروپوس
دكتر رضا مهرآفرين « 1 »
مهسا زارعى « 2 »
چكيده
اشكانيان به عنوان يكى از اقوام ايرانى كه محل استقرار آنها در شمالشرقى ايران بود ، با بيرون راندن سلوكيان از حدود 250 قبل از ميلاد تا 224 ميلادى بر ايران حكم راندند . مرزهاى سياسى و نفوذ فرهنگى آنان از غرب تا رود فرات و از مشرق به هند و آسياى ميانه مىرسيد .
يكى از هنرهاى كاربردى در تزيينات بناهاى اين دوره ، نقاشى ديوارى است ، باستان شناسان بر اين باور هستند كه يكنواختى نقوش برجسته اين زمان ممكن است انعكاسى از نفوذ نقاشى در آن باشد . نقاشان پارتى ديوارها و سقفها را با تصاوير متنوعى مىآراستند . اما يك سبك واحد را درنقاشىهاى پراكنده منسوب به اين عصر نمى توان يافت .
نقاشى ديوارى در دوره اشكانى در نقاط مختلف امپراطورى با موضوعات متفاوت و مفاهيم و ريشههاى مشترك فرهنگى قابل مشاهده و بررسى است . بهترين نمونههاى باقى مانده كه در اين پژوهش مورد مطالعه قرار مىگيرند ؛ ويرانههاى كاخ كوه خواجه در سيستان و شهر باستانى دورا اروپوس در خاك سوريه است .
پژوهش حاضر برآن است با تكيه و استناد بر شواهد باستان شناختى و مطالعات اسنادى ، به معرفى ، مقايسهى و تجزيه و تحليل ديوار نگارههاى تزيينى كاخ كوه خواجه با نقاشىهاى ديوارى دورااروپوس بپردازد تا بر اين اساس بتواند به درك شناخت شباهتها و تفاوتهاى ميان اين نگارهها دست يابد .
كليد واژه : دوره اشكانى ، ديوارنگارهها ، كاخ كوه خواجه ، گالرى نقاشى ، دورااروپوس .
هامش
( 1 ) . دانشيار دانشگاه مازندرانreza . mehrafarin @ gmail . com /( 2 ) . كارشناس ارشد دانشگاه آزاد تهران مركز /mahsa zare 6622 @ yahoo . com