بررسى نقشمايه عقرب - انسان در هنر عصر مفرغ بين النهرين
اسما سعيد
چكيده
تمدن كهن بين النهرين يكى از قديمىترين تمدنهاى خاور نزديك است كه هنر آن شاخصها و ويژگيهاى خاص خود را دارد . به باور سومريان عقرب - انسان هيولايى است كه از دروازههاى جهان زيرين محافظت مىكند . در همين راستا ، از كاوشهاى صورت گرفته در محوطه باستانى جيرفت اشيا و آثار هنرى گوناگونى به دست آمده است كه حاوى نقش عقرب - انسان هستند . حال با توجه به اين مطالب اين پرسش مطرح مىشود : كدام يك از اين كهن تمدنها در پديد آمدن اين نقشمايه بر ديگرى تاثيرگذار بوده است ؟ فرض اين نوشتار بر آن است كه ظاهرا مىبايستى منشا نقشمايه عقرب - انسان سومرى را در فلات ايران بويژه حوزه تمدنى هليلرود در جنوب شرقى فلات ايران جستجو كرد . روش شناسى نوشتار حاضر روش تاريخ هنرى با رويكرد باستان شناسى است كه با توجه به عواملى چون بافتار ، روابط سياسى ، تجارى و اجتماعى به بررسى كاركرد و مفهوم نقشمايه عقرب و عقربانسان بر روى آثار هنرى ادوار پيش از مفرغ بين النهرين مىپردازد . در اين نوشتار سعى شده حضور دو نقشمايه مذكور در بين النهرين و تاثيرپذيرى تمدن سومر از تمدنهاى داخل فلات ايران مورد ارزيابى و بررسى قرار گيرد . با اين ترتيب بررسىهاى صورت گرفته نشان مىدهد به احتمال فراوان خاستگاه نقشمايه عقرب - انسان در بين النهرين را بايد در ايران جستجو كرد .
كليد واژه : نقشمايه عقرب - انسان ، بين النهرين ، عصر مفرغ .