ارزشهاى تاريخى ، هنرى و فنى تزيينات طلاكارى عهد نادرشاه افشار در حرم امام على ( ع )
دكتر على رضا بهرمان « 1 »
چكيده
ارتباط تنگاتنگ ميان ساكنان بين النهرين و ايران زمين از هزارههاى قبل از ميلاد مسيح موجب شكل گيرى مشتركات فرهنگى بسيارى ميان دو تمدن ايران و بين النهرين گرديده است . اين اشتراك فرهنگى در دوران اسلامى به دليل همجوارى و اشتراك مذهبى گسترش بيشترى يافت و علاقه ايرانيان به ائمه اطهار و تلاش ايشان براى توسعه و آبادانى حرمين ائمه در عراق به ويژه در دوره آل بويه ، ايلخانان مغول ، صفويان ، افشاريه و قاجار موجب نزديكى هرچه بيشتر حوزههاي فرهنگى و هنرى دو كشور گرديد . رد پاى اين حضور امروز در معماران بناها و تزيينات ساختمان عتبات به وضوح قابل مشاهده است . يكى از مهمترين اين اقدمات ، تزيينات طلاكارى گنبد ، ايوان و گلدستههاى حرم مطهر امام على ( ع ) در نجف است كه در عهد نادرشاه افشار اجرا شده و بزرگترين پروژه طلاكارى تاريخ معمارى جهان به حساب مىآيد . اين مقاله ضمن معرفى ويژگيهاى تاريخى اين تزيينات به بررسى علمى آزمايشگاهى جنبههاى فنى اجزاى اين پروژه پرداخته و مشخصات منحصر به فرد اين اقدام بزرگ و ماندگاه را معرفى خواند نمود . اطلاعات ارايه شده در اين مقاله ، نتايج حاصل شده از اقدامات اجرائى است كه با هدف نجات بخشى و مرمت اين تزيينات در محدوده سالهاى 1386 تا 92 در نجف اشرف و بارگاه ملكوتى مولى متقيان على ( ع ) به انجام رسيده است .
كليد واژه : عتبات عاليات ، نجف اشرف ، تزيينات طلاكارى ، ايوان ، گلدسته .
هامش
( 1 ) . عضو هيأت علمى پژوهشگاه سازمان ميراث فرهنگى ، صنايع دستى و گردشگرى و مدرس دانشگاه .