تاثير زبان عربى بر آثار فخر الدين عراقى
آزاده سادات رحيمى « 1 »
مرضيه كاظمى زهرانى « 2 »
چكيده
فخر الدين عراقى يكى از شاعران و عارفان بزرگ ادبيات فارسى و از معاصران ابنعربى است كه مدّتى از عمر خود را در كشورهاى عربى زبان از جمله شام و بغداد گذراند و از محضر صدر الدين قونوى ، شاگر و فرزند خواند ابنعربى ، كسب فيض نمود . عراقى تحت تاثير مبانى فكر و عرفان ابنعربى آثار منظوم و منثور متنوّعى را به زبان فارسى و عربى پديد آورده است . يكى از آثار ارزشمند عراقى لمعات اوست كه رسالهاى است در معانى و احوال و اسرار عشق و عاشق و معشوق كه شاعر در آن مطالب غامض و مبهم فصوص را با زبان شيرين و شاعران خود در قالب نثرى دلپذير عرضه كرده است . عراقى لمعات را كه يكى از نغزترين كتب عرفانى ادبيات فارسى است ، ضمن حضور در مجالس تفسير فصوص الحكم ، تدوين نموده است . وى به زبان عربى تسلّط داشته و لمعات و نامههاى او كه حاوى آيات قرآن و ابيات و جملات عربى است ، تسلّط وى را به زبان عربى نشان مىدهد . او همچنين در مواردى ابيات عرفاى پيشين همچون عطار ، سنايى و ابن فارض را در آثار خود نقل مىكند . گذشته از اشعار عربى پراكنده در آثار عراقى يك قصيده و دو رباعى و چند غزل از او بهزبان عربى بر جاى مانده است . پژوهش حاضر جستارى است كه بهبررسى و تحليل شيو بهكارگيرى زبان عربى در آثار عراقى و نوع استفاده او از زبان عربى مىپردازد . با مطالعات انجام شده مىتوان نحو استفاد عراقى از زبان عربى را در سه محور كلّى خلاصه نمود : بهكارگيرى جملههاى منثور طولانى بهزبان عربى ، سرودن اشعار بهزبان عربى و استفاده از اشعار عربى شاعران ديگر .
كليد واژه : فخر الدين عراقى ، زبان عربى ، لمعات ، فصوص الحكم .
هامش
( 1 ) . كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارس / .Rahimi . azade @ yahoo . com( 2 ) . دانشجوى دكترى زبان و ادبيات فارسى دانشگاه يزد /d . mk 91 @ yahoo . com