دو يادگار تاريخى از پادشاه آشورى سارگن دوم در ايران غربى : سنگ يادمان نجف آباد و نقش برجسته تنگى ور
سولماز احمدزاده خسروشاهى « 1 »
مهرداد ملكزاده « 2 »
چكيده
برپايى سنگ يادمانها و حكاكى نقوش برجست صخرهاى در نقاط استراتژيكى براى بزرگداشت پيروزىهاى نظامى و ادعاى كنترل سياسى و اقتصادى در مناطق مختلف ، يك سنت رايج در خاور نزديك باستان است كه حداقل پيشين آن به هزار سوم قبل از ميلاد بازمى گردد . پادشاهان آشورى تعداد فراوانى از اين سنگ يادمانها و نقوش برجسته درسرتاسر قلمرو امپراطورى وسيع خود بر جاى گذاشتهاند . طى سالهاى 911 تا 612 ق . م نزديك به سيصد سال بخش بزرگى از آسياى غربى وگاه شمال آفريقا به زير يوغ پادشاهان آشورى مىبود . آشوريان بارهاى بار به سرزمين ماد لشكر كشيدهاند ؛ آنها شرح پيروزىهاى خود را در قالب هنر يادمانى به شكل يادبودنامههاى منفرد و يا نقوش برجسته صخرهاى براى آيندگان به يادگار گذاشتهاند . اين چنين يادمانهايى از سارگن دوم در نقاط گوناگونى از قلمرو فرمانروايى وى كشف شده است كه در ميان آنها سنگ يادمان نجف آباد و نقش برجست تنگى ور مربوط به ايران غربى است . در اين نوشتار علاوه بر توصيف اين دو اثر يادمانى ، به تحليل هنرى اين دو اثر و رابطه آن با ميزان اهميت اين مناطق در نگاه راهبردى امپراطورى آشور خواهيم پرداخت .
كليد واژه : هنر يادمانى ، امپراطورى آشور ، مادها ، سارگن دوم ، تنگى ور ، نجف آباد .
هامش
( 1 ) . دانشجوى كارشناسى ارشد باستان شناسى ، دانشگاه آزاد اسلامى واحد ابهر /Solmaz ahmadzadeh @ yahoo . com( 2 ) . دكترى باستان شناسى ، پژوهشكده باستان شناسى /malekzadeh . mehrdad @ gmail . com