نو شرق گرايى در نقاشى معاصر عراق 1900 - 1950
شكيبا شريفيان « 1 »
مهدى محمدزاده « 2 »
چكيده
حمله ناپلئون به مصر در 1798 ميلادى نقطه عطفى در تاريخ كشورهاى اسلامى بود . پس از اين تاريخ است كهانديشههاى اصلاح طلبانه در كشورهاى اسلامى شكل گرفته ، مدرنيزاسيون آغاز شده و گفتمان غربى كه تحولات وسيعى را به همراه داشت ، وارد جهان اسلام شد . در حوزه هنر ، حضور هنرمندان غربى در سرزمينهاى اسلامى عامل اصلى آشنايى هنرمندان با هنر غربى تلقى مىشود . اين هنرمندان كه آنها را شرق گرايان مىنامند ، به شيوه آكادميك به تصوير كردن مردم ، فضاى زندگى و كار آنها مى پرداختند ، فضاى ناشناختهاى كه در صدد كشف آن بودند .
تا پيش از تاسيس اولين آكادمى هنر در عراق به سال 1941 م هنرمندان اروپايى نقش بسزايى در آشنايى هنرمندان عراقى با هنر آكادميك غرب داشتند . هنرمندان عراقى به تاثير از اروپاييان به تصوير كردن ناتوراليستى صحنههاى طبيعت ، مناظر شهرى و روستايى كشور خود مىپردازند . اين ژانر را بدليل شباهت مضمون و فرم به نقاشى هاى اورينتاليستها ، نو شرق گرايى مىناميم . با اين تفاوت كه اين بار ، اين هنرمندان اروپايى نبوده ، بلكه بومى هستند كه به تصوير فضايى كه در آن زندگى مىكنند مىپردازند . پس از آشنايى با هنر مدرنيستى غرب ، اين گرايش در قالب « بازگشت به خويشتن » يا « اصالت » ادامه مىيابد ، محتوايى بومى و محلى كه با زبانى مدرن بيان شده است .
ابتدا به معرفى شرق گرايان ، بررسى آثار و ويژگى هاى آنها پرداخته و در گام بعد آثار هنرمندان معاصر عراقى ، در محدوده زمانى 1900 تا 1950 مورد مطالعه قرار خواهد گرفت .
كليد واژه : شرق گرايى ، نو شرق گرايى ، نقاشى معاصر عراق .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى هنر اسلامى دانشگاه هنر اسلامى تبريز /sharifian . shakiba @ yahoo . com( 2 ) . استاديار دانشگاه هنر اسلامى تبريز /mehdimz @ yahoo . com