بررسى تحولات تقسيمات ادارى سدههاى نخست پس اسلام در سواد عراق عرب
ياسر ملك زاده « 1 »
چكيده
با جستجو در منابع مشترك ايرانى و عربى در بسيارى از موارد از جمله نظام تقسيمات ادارى ، مىتوانيم به ريشههاى ساسانى برخى عناصر زمينههاى ديگر تمدن اسلامى پى ببريم . سرزمين سواد در صدر اسلام مقام مهمى را دارا بود چرا كه از اين منطقه به عنوان پايگاهى براى آغاز فتوحات استفاده مىشد ، با توجه به اين كه تا پيش از اسلام اين سرزمين در نزد ساسانيان به عنوان دل ايرانشهر شناخته مىشد و پايتخت پادشاهان ايرانى بود ، مىتوان انتظار داشت كه مهمترين منطقه براى مطالعه درباره فرهنگ دربارى ساسانى ، عراق دوره اسلامى .
يكى از زمينههايى كه مىتوان با بررسى آن بخشى از عنصر ايرانى در فرهنگ سرزمين عراق را استخراج كرد ، شيوه تقسيم ادارى بر پايه خراج گيرى است . اين مقاله برآن است با مقايسه آثار جغرافيانويسانى همچون ابن خردادبه ، قدامه و مسعودى و بررسى انعكاس تحول تقسيمات ادارى عراق در اين نوشتهها ، نمونهاى روشن از اين انتقال ، تحول نظام ادارى و تقسيمات جغرايايى را نشان دهد .
كليد واژه : ايران ، تقسيمات ادارى ، عراق عرب ، ساسانيان ، نظام ادارى ، نظام خراجگيرى .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى تاريخ ايران باستان دانشگاه تهران . مدرس دانشگاه آزاد اسلامى واحد پرديس .