كاركرد تعليمى نقاشى در مكتب عباسى بغداد
دكتر مهدى محمد زاده « 1 »
شكيبا شريفيان « 2 »
چكيده
مكتب بينالمللى عباسى كه قريب به چند قرن ادامه داشت در بغداد شكل گرفته و به نوعى اولين مكتب نقاشى اسلامى محسوب مىشود . عنوان كلى مكتب عباسى ، به صورت عمومى براى جريانهاى مختلف مصورسازى كتاب در شهرهاى بغداد ، موصل ، كوفه و واسط در عصر عباسيان به كار برده مىشود . اين مكتب بيش از همه تحت تاثير هنر ساسانى و هنر بيزانس قرار داشت . تفاوت عمده آن با اين دو و نيز با مكاتب بعدى نقاشى اسلامىايرانى ، در كاركرد تعليمى آثار اين مكتب است . قريب به اتفاق نگارههاى بر جاى مانده در نسخ مصور اين دوره كاركردى آموزشى و تعليمى دارند و عمدتا در كتب علمى نظير ستاره شناسى ، گياه شناسى ، دامپزشكى ، مكانيك و . . . بر جاى ماندهاند . معرفى برخى از اين نسخ مصور و جستجوى دلايل رواج اين نوع رويكرد محور اصلى بحث مقاله حاضر مىباشد كه به شيوه توصيفىتحليلى به انجام رسيده است .
برخى از اين كتب مثل الادويه المفرده ، ترجمه نمونههاى رومى بوده و برخى ديگر مثل صور الكواكب و مقامات حريرى ، تاليف دانشمندان و اديبان مسلمان همان عصر مىباشد . كاركرد تعليمى و روايى تصوير در كنار ويژگى هاى تجسمى متعدد مثل بى رنگ بودن زمينه آثار ، ساده گرايى در نمايش طبيعت ، تداخل متن و تصوير وجوه مشترك تمامى اين آثار مىباشد .
كليد واژه : مكتب عباسى ، مكتب بغداد ، نسخ مصور علمى ، نقاشى اسلامى .
هامش
( 1 ) . استاديار دانشگاه هنر اسلامى تبريز /mehdimz 722 @ yahoo . com( 2 ) . دانشجوى دكتراى هنر اسلامى ، دانشگاه هنر اسلامى تبريز .