رثاى بغداد در شعر سعدى شيرازى و شمس الدين كوفى
على نظرى « 1 »
اصغر جلالوند « 2 »
چكيده
سعدى شيرازى ( وفات 694 ه - ) از شاعران پارسىگوى ايران زمين است كه در سرودن اشعار عربى نيز با توجه به اينكه در آن زمان بغداد ارتباط تنگاتنگى با ايران داشت - دست توانايى داشته است ؛ به خصوص هنگامى كه بعد از حمله مغول به بغداد ، در رثاى بغداد قصيده « رائيه » اى زيبا مىسرايد و احساس پر از اندوه خويش را از ويرانى بغداد پايتخت باشكوه علم و دانش در آن روزگاران را با آميزش حس وطنپرستى به زنجيره ابيات در مىكشد . شمس الدين كوفى ( وفات 640 ه - ) از شاعران عربزبان عراقى هم عصر سعدى و در دوره عباسى است كه اشعار زيبايى در رثاى بغداد از جمله دو قصيده « نونيه » و يك قصيده « كافيه » سروده است . نگارندگان در اين جستار به با شيوه توصيفى - تحليلى و همچنين تطبيقى ميان اشعار عربى اين دو شاعر گرايش به وطن را در مرثيههاى آن دو بررسى نمودهاند تا ميزان حس وطنپرستى را در شعرشان بازتاب دهند . شيوه كار بدين گونه است كه ابتدا كلياتى در باب رثا آمده و پس از ذكر زندگىنامه كوتاهى از دو شاعر مورد بحث به حس وطنپرستى برخى شاعران در ادوار مختلف پرداخته شده و سپس جامعه آمارى بيان شده و در پايان نمونههايى از اين قصايد گزينش و بررسى شده و مقايسهاى ميان چگونگى تعلق خاطر اين دو شاعر و چگونگى انتخاب واژگان تاثيرگذار در روح خواننده در برانگيختن حس وطن پرستى انجام شده است . در پايان نيز ، نتيجه پژوهش نشان داده مىشود .
كليد واژه : قصيده سعدى ، رثاى بغداد ، قصيده رائيه ، شمس الدين كوفى .
هامش
( 1 ) . دانشيار زبان و ادبيات عربى و عضو هيئت علمى دانشگاه لرستان /AliNazary 2002 @ Gmail . com( 2 ) . دانشجوى دكترى زبان و ادبيات عربى دانشگاه لرستان /Ostad 139 @ Gmail . com