حضرت امام محمد باقر و غير آن حضرت سلام الله عليهم ، و حافظ احاديث بوده است ، و نقل كرده است كه آن چه در حفظ دارم از احاديث با سند ، صد و بيست هزار حديث است ، و آن چه سند آن را در خاطر ندارم سيصد هزار حديث است .
ابن نوح كه زمان او را دريافته است ، و ثقه و معتمد است ، و استاد شيخ طوسى است ، در رجال كتابى تصنيف نموده است و مصنفين اصحاب حضرات را در آنجا ذكر كرده است ، و بسيارى را در آنجا ذكر كرده است كه ابن عقده كتاب هاى ايشان را نداشته ، و ابن نوح داشته است .
و به اين نسبت كه حساب كنيم ، به آن چه شيخ طوسى از علماى حديث و كتب ايشان را ذكر كرده است ، و شيخ نجاشى نيز در فهرست خود ياد كرده است ، از حصر بيرون است . از جابر جعفى منقول است كه هفتاد هزار حديث از اسرار حضرت امام محمد باقر به خاطر دارم ، و محمد بن مسلم سى هزار ، و همچنين ، كه پاره اى از آن در فهرست مذكور خواهد شد ، و در شرح نيز بسطى دادهام كه تا غايت هيچ كس از علما نكرده بودند . مجملًا از ميان اين كتاب هاى بسيار ، چهار صد كتاب را انتخاب نمودند و آنها را اصول ناميدند ، و در فهرست إن شاء الله مذكور خواهد شد .
و چون اين چهار صد اصل ، معتمد ايشان بود ، اگر خبرى را در اصول ، بسيار مىديدند حكم به صحّت آن مىكردند ، يعنى البته حضرت فرموده است .
و همچنين حكم به صحّت خبرى مىكردند كه به طرق متعدّده از ائمه صلوات الله عليهم منقول بود ، و ايشان را از آن طرق ، علم حاصل مىشد .
يا مىيافتند خبرى را در اصولِ جمعى [ از روات ] كه علما اجماع كرده بودند بر تصديق ايشان ، مثل زراره ، و محمد بن مسلم ، و فضيل بن يسار ،
يا اجماع كرده بودند كه هر خبرى كه صحيح شود كه ايشان گفتهاند صحيح است ، مثل صفوان بن يحيى ، و يونس بن عبدالرحمان ، و احمد بن محمد بن ابى نصر بزنطى ،
يا اجماع نموده بودند كه عمل به روايات ايشان مىتوان كرد ، مثل عمار ساباطى ، و
محقق مجلسى ( شرح احوال و آثار فقيه عارف ) ( فارسى ) — صفحة 391
مساهمون: الشيخ رحيم القاسمي
ص٣٩١