* تجاوز بريتانيا به عراق ، و قيام سيد
در جنگ جهانى اوّل ، متفقين ( شامل دولتهاى روس تزارى ، بريتانيا ، فرانسه و . . . ) از زمين و دريا و آسمان به ممالك اسلامى حمله بردند و عرصه را از همه سو بر دولت عثمانى - كه با همهء عيوب و نقايصش ، بههرحال ، عنوان « اسلامى » داشت - تنگ كردند .
امپرياليزم بريتانيا « به منظور حفظ منافع استراتژيك و ارتباطات و ميدانهاى نفتى خود در دهانهء خليجفارس » و مقاصد تجاوزگرانهء ديگر ، پيشدستى كرد و قبل از آنكه دولت عثمانى بر ضدّ متفقين ، دست در دست آلمان بگذارد ، به جنوب عراق ( كه بخشى از قلمرو عثمانى قلمداد مىشد ) لشگر كشيد و فاو و بصره را اشغال كرد ( 26 سپتامبر 1914 ) . « 1 » اينك ، اسلام و كفر صريحا رودرروى هم قرار گرفته بودند و « دفاع » از سرزمين اسلامى ، تكليفى قطعى و واجب مىنمود .
آقا سيد احمد رضوى مشهور به « اديب پيشاورى » ، حكيم ، اديب و شاعر بزرگ ايران اسلامى در عصر مشروطه است كه در تهران مىزيست . وى در آن روزها با مشاهدهء تركتازى گرگان انگليسى ( و نيز فرانسوى ) در ممالك شرقى و اسلامى از هند تا شمال آفريقا ( بويژه در سرزمين بعثت پيامبران و اولياى الهى : عراق و شامات ) ، اينچنين سوز درون را بر صفحات ديوان خويش : « قيصرنامه » ، ريخت :
ز دل ، سوى مغزم ، بجستى لهب * چو ياد آمديش از عراق عرب
مرا ديده گشته چو دجله و فرات * ز آشفته گلّه ، ز خُفته رُعات « 2 »
ز گرگانِ دشت اندرون تاخته * ز چوپان و رَم « 3 » ، بُن برانداخته
هامش
( 1 ) . تاريخ نوين عراق ، دكتر قبمار ، ترجمهء محمد عباسپور ، ص 65 .
( 2 ) . رعات : چوپانها . مقصود ، حكام و زمامداران غافل آن روز ممالك اسلامى است .
( 3 ) . رم : رمه ، گلّه .