آيت اللّه حاجى ميرزا ابو تراب شهيدىقزوينى شاگرد سيد و مؤلف رسالهء « تذكرة الغافل »
از نكات درخور بحث و پژوهش در حيات علمى و مواضع سياسى سيد ، بويژه در عصر پرنشيبوفراز مشروطيت ، پيوند و تعامل ميان او و شاگردان برجستهء او در ايران است كه بررسى آن كامل كتابى مستقل مىطلبد .
از جملهء اين افراد ، آيت اللّه حاجى ميرزا ابو تراب شهيدىقزوينى ، شاگرد برجستهء سيد و آخوند خراسانى ، و مؤلف رسالهء « تذكرة الغافل و ارشاد الجاهل » در نقد مشروطيت است كه در عصر مشروطه غالبا در تهران مىزيست و در مقابله با مشروطهء سكولار و جناح هوادار آن ، سخت فعال بود .
نظر به اهميت تاريخى اين رساله در چالشهاى فكرى انقلاب مشروطيت ، و موقعيت خطير نويسندهء آن در جناح و جنبش مشروعهخواهى ، بجا است نگاهى داشته باشيم به زندگى ، افكار و مجاهدات مؤلف آن .
* تولد و خاندان
فقيه اصولى ، مفسر توانا ، نظريهپرداز جنبش مشروعهخواهى ، و منتقد مشروطهء سكولار ، آيت اللّه حاجى ميرزا ابو تراب شهيدىقزوينى ، به سال 1278 قمرى در قزوين ديده به جهان گشود . خاندانش به دانش و تقوا شهرت داشته و از صدر دوران قاجار ، ستون فقرات علم و معنويت را در آن شهر تشكيل مىدادند .
آيت اللّه العظمى حاج ملا محمد تقى برغانى قزوينى مشهور به « شهيد ثالث » ( شهادت :
1263 ق ) ، نياى پدرى حاجى ميرزا ابو تراب ، از مراجع عظام تقليد شيعه در عصر سلطنت فتحعلى شاه و محمد شاه قاجار است كه در جريان هجوم ارتش تزارى به ايران ، نسبت به سرنوشت ميهن اسلامى بىتفاوت نماند و در دورهء دوم جنگهاى ايران و روس ، بر ضدّ بيگانهء مهاجم ، صلاى جهاد در داد و همراه برادرش ( شيخ محمد صالح ) براى