ايلخانى تا نيشابور به موجب تلگراف امروز رفته تعاقب كردند دستگير نشدند .
اين اوقات ايلخانى كه از حيث حسب و نسب كه از نوادهء ميرفندرسكى است در روى زمين و ملك خداوند جليل ، صاحبمنصب به اين خوبى و نيكى نبوده و نيست . در شش فرسخى استرآباد منتظر امنيت است . بالاخره حسب الخواهش اعلى حضرت از پادشاه روس ، هشتصد سالدات « 1 » سوار و قزاق روسى در استرآباد حاضر براى امنيت و مع هذا ايلخانى از اشرار ولايت خائف و تركمانها هم متصل در جنگ با دهاتآباد ، و حمله به شهر ، و عموما در سر برجهاى شهر ، ليلا و نهارا عازما للموت آيسا من الحيات ، سر در كف دست ولى به حمد اللّه حالا كه دو يوم است قزاق « 2 » روسى آمده ، شهر فى الجمله امن شده ، در اين مدت ده شبانهروز از 21 ربيع الاول الى 2 ربيع الثانى دود آتش و صداى هياهوى فريقين ، و گريه و زارى و فرياد دهاتى و اهالى تا پنج فرسخى مىرفت . شهرهاى مجاور در تزلزل وحشت . و حالا كه فى الجمله تقيه مرتفع شد ، عموم علماى عظام و غيره ، على رؤوس الاشهاد ، حكم به حرمت مشروطه خصوص در استرآباد كردند .
سابق تقيّة [ در ] خلوت مىگفتند ، مردم آنها را تخويفها كردند ، مثل جناب آقا شيخ صفر اللّه كه اعلم علماى ايران ، و مسلّم كل در فقه و علم و زهد و ورع بوده ، به حق حضرت احديّت دو نفر با تفنگ در حضور جمعى كثير حمله كردند كه چرا با ما همراه نيستى و يا مخالفى يا متقاعدى ؟ وا محمدا ! وا عليّا ! وا فاطمتاه ! وا حسيناه ! وا شريعتا ! وا مذهبا ! مصداق « ارتدّ الناس بعد النبى الّا ثلاثة » « 3 » آشكارا شد . دو نفر مؤسس و رئيس انجمن از تلامذهء مرحوم شيخ هادى طهرانىاند ؛ جويا شويد .
چون « التّقية دينى » ، محض استحضار خاطر « 4 » مبارك عرض شد . اسم چاكر لازم نيست ، بعد عرض مىشود . استدعا آنكه از طلاب استرآبادى ، صدق و كذب را جويا شويد .
در همين دوران ، يكى از مقلدان سيد به نام سيد حسين موسوى مقيم مناطق سرحدى ايران ، در نامهء مورخ 3 جمادى الثانى 1326 به سيد ، ضمن شكايت از اوضاع كشور چنين مىنويسد : « اگر چه از بركت مجلس مشروطه در اين بلاد كه مقرون به سرحدّ ايران است ، آبروى نوع علماء و سادات بالمرّه رفته است . چونكه آنقدر فساد و
هامش
( 1 ) . در اصل : سلاد .
( 2 ) . در اصل : قزاغ .
( 3 ) . اشاره به حديث مشهور كه مىگويد : پس از رحلت پيامبر ، مسلمانان ، جز سه تن ، از دستور پيامبر ( مبنى بر تبعيت از على عليه السّلام ) سرپيچى كردند .
( 4 ) . در اصل : خواطر .