مصارف مرقومه را در اين مدت كه موصى قرار داده ، قبول نمىنمايد . و اگر وصى وارث را الزام نمايد ، مظنه ضرر و فتنه بل قتل نفوس محترمه را دارد . و اگر به طورى كه وراث مىخواهند اعمال موصى به عمل آيد ، سالها طول مىكشد . آيا وصى مىتواند اين وصايت را واگذار به حاكم شرع نمايد يا نه ؟
جواب : بسم اللَّه الرحمن الرحيم اگر شرط نشده باشد مباشرت خود وصى بنفسه ، مىتواند ، بلكه واجب است واگذار كند به حاكم شرع جامع الشرائط ، يا شخص عادل ديگر به نحو توكيل . و اگر شرط مباشرت شده باشد ، چون مفروض عجز وصى است ، حاكم شرع جامع الشرائط بالاستقلال متصرف مىشود ( و اللَّه العالم ) .
سؤال 702
[ تفسير وصيّت نامه ]
بيان فرمائيد شخصى وصيت كرده به اين عبارت كه : أولا مبلغ معينى از وجه نقدى از تركه او برداشته ، به مصارف معلومه برسانند . و ثانيا ، بعد از وضع مبلغ مزبور ، از ثلث هر چه باقى ماند ، هر گاه املاك خود به موصى غير از خانه هاى او وافيه به آن مقدار باشد ، همان را معين و مقدم دارند . و إلا هر اندازه كه كسرى داشته باشد ، از وجه نقدى برداشته ملك مرغوبى خريده ، مجموع را وقف نمايند .
آيا اين وصيت راجع به تعيين املاك است براى ثلث ، كه بايد زوجه موصى از تمام منقولات ديگر ارث ببرد ، يا اين كه ثلث بالحصه از ملك و نقد خارج مىشود ، نهايت آن كه بايد وصى ، معادل وجه نقدى را هم از ملك موصى برداشته وقف نمايد ؟ در اين صورت ، آيا محتاج ، به معامله هست كه با وارث بشود ، يا خود وصى مختار است در تعيين هر ملك براى وقف كردن ؟
و آيا خانه ها را كه از وقف كردن موضوع نموده ، ما دام كه عمل به اين وصيت نشده ، تصرف در آنها جايز است يا نه ؟ و نسبت به أجرة المثل املاك هم ، در مدت تعطيل عمل به اين وصيت ، تكليف چيست ؟
مسأله ديگر : ملكى وقف است و يك مصرف آن اين است كه از اولاد واقف يا اولاد اولاد او در هر طبقه و هر سلسله كه فقير باشند ، هر يك از آنها را مبلغ معلومى بدهند . آيا مناط