بعض اولاد صغارش بوده باشد . و همچنين وصيت نمود ملك معينى را بابت ثلث وقف ائمه هدى عليه السلام ، و جهت وقف سر مزار و عيدين بوده باشد . و چون موصى به رحمة اللَّه و اصل شد ، بعضى ظلمه ، از املاك و مملكات موصى را ظلما غصب نمودند . و از اين جهت ثلث موصى ، كافى و وافى تمام وصايا نشد و باقى نماند از ثلث ، مگر ملكى كه معين نمود وقف كنند براى صغار و وقف امام عليه السلام و عترت آن . تكليف وصى در صورت مفروضه چيست ؟ آيا بايد ملك معينى به جهت بعض صغار خود و ملك معينى به جهت وقف مقدم بدارد بر باقى وصايا ، و يا به عكس عمل نمايد . يعنى ساير وصايا را مقدم اين بدارد ، و يا توزيع نمايد ، و يا تكليف ديگر است ؟ حكم اللَّه را بيان فرمائيد .
جواب : بسم اللَّه الرحمن الرحيم هر گاه شخص وصيت كند به وصاياى متعدده كه بعض آنها واجب و بعض آنها مستحب باشد ، وصاياى واجبه مقدم است بر مستحبه ، هر گاه ثلث وفا نكند . پس در صورت مفروضه ، خمس و زكات و حج و مظالم ، بلكه صوم و صلاة نيز مقدم است بر ساير وصايا ، بايد آن چه از ثلث باقى ماند صرف شود در آنها ، به تقديم مالى بر بدنى عند عدم الوفاء .
اين در صورتى است كه معلوم نشود كه وصيت به مذكورات من باب احتياط مستحبى بوده ، و إلا حال آنها حال ساير وصاياى مستحبه است . و بنا بر اين حكم در صورت سؤال اين است كه هر گاه بعد از موت موصى ، تركه و املاك دست ورثه و به قبض ايشان و وصى رسيده و غاصب غصب نمود ، املاكى كه به جهت صغار خود به جهت وقف معين كرده است ، بايد در آنها صرف شود و مقدم است بر ساير وصايا . چون بر اين تقدير ، ثلث وافى بوده و وصايا نفوذ يافته است و غاصب ، حصه وصاياى سابقه را برده است .
و اما هر گاه پيش از موت موصى و يا بعد از موت او قبل از قبض ورثه و وصى و تسلط آنها بر تركه ، غاصب [ غصب ] كرده باشد ، در اين صورت وصاياى سابقه مقدم است الأول فالأول . چون بر اين تقدير ، ثلث وافى نبوده است به همه وصايا ، پس وصيتين اخيرتين محل نداشت و نفوذ نيافته ( و اللَّه العالم ) .
سؤال 676
[ انعزال وصى بر اثر عمل نكردن به وصيّت ]
حجة الإسلاما ! آية اللَّه في الأناما ! أدام اللَّه تأييداتكم السامية : مرحومهء