جواب : در تقويم ملك معتبر است مقوم امين خبير كه غالبا در غير بلد ملك پيدا نمىشود . لكن مديون نمىتواند الزام كند دائن را به گرفتن ملك ديگر به عوض دين خود مگر به رضاى او .
سؤال 247
[ احكام بيع فضولى : فسخ اصيل قبل از ردّ فضولى ]
در بيع فضولى مثلا ما دام كه آن طرف فضولى رد نكرده آن طرف اصيل مىتواند فسخ معامله نمايد يا نه ؟ و اگر طرف فضولى غائب باشد و خبرش نرسد در زمان طويلى ، موجب جواز فسخ مىشود يا نه ؟
جواب : اقوى جواز در اصيل است قبل از اجازه ، چه ناقل بدانيم او را چه كاشف .
سؤال 248
[ معامله با صغير مميّز ]
معامله با طفل صغير مميز جايز است يا نه ؟
جواب : جايز نيست ، مگر آن كه آلت باشد از براى ولى كه در حقيقت معامله معاطاتيه با ولى شده باشد يا شخص بالغى غير ولى .
سؤال 249
[ مجهول بودن مورد معامله ]
جهل در معامله اگر موجب غرر نباشد مبطل است ؟ مثل اين كه اگر قيمت گندم و خرما متساوى باشد ، در كفه اى از ميزان ، گندم ريخته معادل آن در كفه ديگر خرما بدون تعيين وزن يا نه ؟
جواب : اما در بيع ، پس باطل است چون بايد وزن هر يك معلوم باشد . و اما در صلح ، اگر چه بعيد نيست صحت لكن احتياط ترك نشود . ( و اللَّه العالم )
سؤال 250
[ غشّ در معامله ]
ترياك مغشوش به كنجيده مىفرستد در بلدى ديگر نزد امين خود . او مىفروشد نمىداند چه گونه مىفروشد . چه حكم دارد ؟ و آيا بر تقدير حرمت ، وجه آن نيز حرام است يا نه ؟
جواب : فروختن آن به كافر حربى در بلاد كفر ضرر ندارد . و همچنين فروختن به مسلمى كه بر غش ، مطلع باشد به تفصيل و معلوم نباشد كه به آن غش « 1 » مسلمى مىكند . و اما فعل وكيل ، محمول بر صحت است ما دام كه خلاف آن معلوم نباشد . و اما حرمت وجه بر تقدير حرمت معامله پس در آن تفصيل است .
هامش
( 1 ) : غش به فتح ، مصدر و به معناى توصيف نادرست بر خلاف واقع است . و غش به كسره ، اسم مصدر و به معناى خدعه و نيرنگ است . ( المنجد )