حد اقل بعضى از احكام خاص دنيوى بدانيم نه همه آنها كه حمل دوم اولى و اظهر است .
3 - حديث نبوى « من بدّل دينه فاقتلوه »
دليل ديگر عموم حديث نبوى « من بدل دينه فاقتلوه » است كه شامل اهل كتاب عارضى نيز مىشود .
نقد استاد مد ظله :
اين روايت از دو جهت مورد بررسى است . يكى از نظر سند و ديگرى از جهت دلالت .
اما از جهت سندى :
حديث فوق را صاحب دعائم الاسلام به صورت مرسل ( روينا عن رسول الله صلى الله عليه و آله ) از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل نموده است . و همان طورى كه سابقاً به طور مفصل بحث كردهايم صاحب دعائم الاسلام ، علىرغم آنچه حاجى نورى و قبل از او مرحوم مجلسى بدان تمايل دارند ، امامى مذهب نيست و جزء اسماعيليه مستعليه « 1 » بلكه از رؤسا و مؤسسين مذهب اسماعيليه است كه خود وى و دو پسرش در تحكيم مذهب اسماعيليه سهم مهمى داشتهاند . اينها چون خود فقه مستقلى نداشتند و از طرفى مىخواستند در مقابل فاطمىهاى مصر و عباسيان باشند صاحب دعائم از احاديث ائمه اهل بيت عليهم السلام فقهى براى آنها تنظيم كرد كه همين كتاب دعائم الاسلام است ( اگر از اهل سنت اخذ حديث مىنمود شبيه عباسيان مىشدند ) و قبلًا در مباحث رضاع گذشت كه اينكه مرحوم مجلسى و حاجى نورى از روايتى كه او از على بن مهزيار عن ابى جعفر عليه السلام نقل نموده استفاده كردهاند كه وى امامى مذهب است « 2 » و لذا در حق او گفتهاند « اظهر الحق تحت ستر
هامش
( 1 ) - استاد مد ظله : اسماعيليه خود بر دو قسماند . عدهاى از آنها باطنيهاند كه اهل شريعت و فقه نيستند ، بلكه تمام اساس را امام و معرفت به او مىدانند كه آقا خانيه نيز جزء همين دسته از قسم نزاريه آنها مىباشد و قسم ديگر آنها كه اهل فقه و شريعتند به نام مستعليه معروفند .
( 2 ) - استاد مد ظله : تقريب اينها اين است كه : اسماعيليه چون حضرت جواد عليه السلام ( ابى جعفر ثانى ) را قبول ندارند لذا صاحب دعائم تعبير به ابى جعفر الثانى از باب تقيه نكرده است و ليكن به قرينه اينكه راوى از ابى جعفر ، على بن مهزيار است كه وكيل حضرت جواد عليه السلام مىباشد معلوم مىشود كه مقصود او از ابى جعفر عليه السلام حضرت