روايات ديگرى در باب اهل كتاب بودن مجوس :
1 - در من لا يحضره الفقيه است كه : ابن ابى عمير عن سماعة بن مهران عن ابى عبد الله عليه السلام : درباره مجوس مىفرمايد : « ديتهم مثل دية اليهود و النصارى و قال انهم اهل الكتاب « 1 » .
2 - در تهذيب و استبصار است كه : محمد بن على بن محبوب عن احمد بن محمد عن ابى فضّال عن ابى بكير عن زراره ، قال سألته عن المجوس ، ما حدّهم ، فقال عليه السلام : هم من اهل الكتاب و مجراهم مجرى اليهود و النصارى فى الحدود و الدّيات « 2 » .
اين تعبير فى الحدود و الديات در تهذيب است و اينكه در بعض روايات فى الجزيه آمده شايد به لحاظ اين قسمت كه كوبيدن مجوس و جزيه ، به نحوى حدّ بر آنان است يعنى جزيه از مصاديق حدود به معنى وسيع كلمه است .
3 - در من لا يحضره الفقيه روايتى هست كه مىگويد : « فقد روى انّ دية اليهودى و النصرانى و المجوسى ، اربعة آلاف درهم ، لانّهم اهل الكتاب « 3 » .
و روايات ديگرى نيز غير از اينها هست مانند روايت اصبغ بن نباته در مجالس مرحوم صدوق و در توحيد صدوق . خلاصه اينها رواياتى است از طريق اماميه . و روايات معتبرى است .
هامش
( 1 ) - در من لا يحضره الفقيه ، تهذيب و استبصار اين روايت موجود است .
( 2 ) - در پاورقى تهذيب در ذيل اين روايت نوشته است كه روايت در كافى هم هست كه بايد مراجعه شود .
( 3 ) - آقاى غفارى اين مرسله را نقل به معناى همان روايت سماعه دانسته است كه صدوق در جاى ديگرى مسنداً نقل كرده و آن را خوانديم . ولى اين برداشت ايشان خيلى عجيب است . چون روايت قبلى در صدرش اين طور آمده كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله خالد بن وليد را به بحرين مىفرستد و او جمعى از يهود و نصارى و مجوس را مىكشد . در حالى كه نبايد مىكشته و لذا بنا شده ديه اينها را بپردازد . او براى پيامبر مىنويسد : من ديه يهود و نصارى را به ميزان هر نفر هشتصد درهم پرداختم ، اما ديه مجوس را نمىدانستم كه چه مقدار است . حضرت در جواب نوشتند : ديه آنها مثل ديه يهود و نصارى است چون اهل كتابند . پس طبق اين روايت ، ديه مجوس هشتصد درهم است در حالى كه طبق مرسله ، ديه مجوس چهار هزار درهم تعيين شده است و لذا نمىتوان اين مرسله را نقل به معناى روايت قبلى دانست .