و هم در دبر ، ولى با توجه به قيد
« مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ »
معلوم مىشود كه ترخيص تنها نسبت به اتيان در فرج است و از مفهوم آن استفاده مىشود كه غير فرج حرمت ذاتى دارد و تنها فرج است كه در غير حال حيض حرمت ذاتى ندارد و در زمان حيض حرمت عرضى مىيابد . بنابراين مىتوان به اين نحو استدلال قدما را براى حرمت تقريب نمود .
4 ) فرمايش مرحوم آقاى خوئى ( ره ) در اين باره
در تقريرات درس ايشان تقريب استدلال به اين آيه براى حرمت چنين بيان شده كه مراد از امر در آيه
( مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ )
امرى است كه در حال طهر شده است يعنى
« فَأْتُوا حَرْثَكُمْ »
و گفتيم كه مراد از اين امر تنها جواز اتيان در قبل است ، بنابراين مراد از
« مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ »
نيز همان خواهد بود . بر اين اساس ، هر چند ما قائل به وجود مفهوم براى قيد مذكور نشويم ، از آنجا كه اين قيد در آيه ظهور در احترازى بودن دارد ، از آن استفاده مىشود كه مطلق اتيان جايز نيست و بايد به قدر متيقّن اكتفا نمود و قدر متيقن آن وطى در قبل است كه در آيهء
« فَأْتُوا حَرْثَكُمْ »
بيان شده است .
5 ) نقد استاد - مدّ ظلّه -
فرمايش ايشان و نيز استدلال قدما از جهات متعدد قابل مناقشه است ، از جمله اين كه از كجا معلوم است كه
« مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ »
مربوط به فروج باشد ؟ براى اين قسمت آيه ، معانى زيادى گفتهاند و به گونههاى مختلف تفسير كردهاند : مثلًا از محمد بن حنفيه نقل شده كه مراد از اين تعبير آن است كه پس از طهر و رفع موانع نكاح ، شما به سراغ زنان برويد و ازدواج كنيد . برخى ديگر گفتهاند كه مراد آن است كه موانع ديگر نزديكى وجود نداشته باشد و مثلًا در حال صيام واجب ، اعتكاف يا احرام نباشد . معانى متعدد ديگرى هم بيان شده كه تفاصيل آن را در لوامع صاحبقرانى مىتوان يافت و در جلسه بعد ان شاء الله توضيح خواهيم داد .
« * و السلام * »