2 ) كراهت نظر به عورت زوجة منحصر به صورت مباشرت است يا اعم مىباشد ؟
نكتهاى كه ذكرش لازم است ، اين است كه اكثر فقهاء موضوع نظر را مقيّد به « حين الجماع » يا « قبل حالة الجماع » كردهاند ، ظاهر امر آن است كه در حالات ديگر ، كراهت ثابت نيست ، بويژه كه در بعضى از كتب تصريح به عدم كراهت در حالات ديگر نموده و كراهت را به « نظر حين الجماع » اختصاص دادهاند .
تنها دو نفر از فقهاء حكم به كراهة النظر مطلقاً دادهاند كه از ظهور و يا تعميم عبارت آنها اين حكم استفاده مىشود . يكى در « خلاف » است كه « نظر به فرج زن خود » را مكروه دانسته و مقيد به حالت جماع نكرده است و اجماع اصحاب را هم به عنوان دليل ذكر كرده ، اين عبارت مطلق است .
ديگرى در « شرايع » است كه صريحاً كراهت را مربوط به حالت جماع و غير جماع دانسته است . منشأ آن اين است كه در روايت مفصلى كه وصيت پيامبر به امير المؤمنين را نقل كرده ، همه سفارشها مربوط به حال جماع است .
و متقابلًا در بعضى از روايات كه نظر را منع كرده ، مقيد به حال جماع نكرده است .
سؤال اين است كه : آيا مىتوان به اطلاق اين روايت تمسّك كرد و كراهت را براى مطلق نظر به فرج زوجه دانست ؟
ظاهراً تنها روايتى كه از طرق اماميه نقل شده ، همان وصيت پيامبر است ، هر چند تقطيع كرده و اين قسمت از روايت را به طرق مختلف نقل كردهاند ، اما يك روايت بيشتر نيست ، چون احتمال اينكه پيامبر دو وصيت كرده باشد يك بار در ضمن جمع و يك بار وصيت به همين مورد خاص ، خالى از استبعاد نيست .
اگر كسى به اين روايت اكتفا كرد ، طبعاً بايد كراهت را منحصر به صورت مباشرت بداند ، ولى چنانچه مبناى تسامح در ادله سنن را بپذيرد و در باب مكروهات