قرائنى وجود دارد كه مقصود از مخاطبين فقط احرار است مثلًا در آيهء شريفه :
« وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ وَ الصَّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ »
[ نور / 32 ] به قرينهء حكم مترتب شده در مىيابيم كه مخاطب آزادگان مىباشند زيرا بندگان براى تزويج ديگران اختيارى ندارند تا امر به ( انكاح ) متوجه ايشان گردد .
در آيه غضّ دو قرينه مىتوان بر اختصاص به احرار ذكر كرد :
قرينه اول : عدم ذكر موالى در آيه
قرينه دوم : عدم لزوم ستر مو بر كنيزان
2 ) توضيح قرائن اختصاص مؤمنات در آيه غضّ به احرار
در توضيح قرينهء اول مىگوييم كه اگر مقصود از مؤمنات در آيه غض معنايى اعم از احرار و اماء بود ، لازم بود در آيه مالكين اماء كه مىتوانند به كنيزهاى خود نظر كنند و كنيزان مىتوانند زينتهاى خود را به آنها نشان دهند ، نيز استثناء مىشد ، و از آنجا كه « مواليهن » در ضمن موارد استثناء از
« لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ »
ذكر نشده معلوم مىگردد كه مقصود از ضمير « هنّ » تنها زنان آزاد مىباشند .
در توضيح قرينه دوم « 1 » به ذكر رواياتى چند كه از آن عدم لزوم ستر مو بر كنيز استفاده مىشود ، مىپردازيم :
- صحيحهء محمد بن مسلم عن أبى عبد الله عليه السلام قال قلت له : الامة تغطى رأسها ؟
فقال : لا ، و لا على أم الولد ان تغطى رأسها اذا لم يكن لها ولد . « 2 »
هامش
( 1 ) استاد - مد ظلّه - در درس به تفصيل كلام صاحب جواهر ( ره ) را در مورد جواز نظر به كنيزان بررسى و نقد كردند ، ولى از آنجا كه در پارهاى از مباحث اين درس تجديد نظر نمودند ، و از سوى ديگر كلام صاحب جواهر مستقيماً مربوط به بحث ستر كنيز نيست ، بلكه مربوط به بحث نظر مرد به كنيز است و استفاده حكم ستر از آن نياز به اثبات ملازمه بين اين دو دارد ، از اين رو در تنظيم مباحث درس از ذكر كلام صاحب جواهر ( ره ) خوددارى كرده و به ادلهء روشنتر پرداختيم ، گفتنى است كه تنظيم مباحث اين درس به جهاتى بسيار به تأخير افتاد ، از اين رو ما در بحثهاى آينده به نكاتى برخورد مىكنيم كه استاد - مد ظلّه - از آن عدول كردهاند و ما در حاشيهء اين درس بدان اشاره خواهيم كرد .
( 2 ) وسائل 4 : 410 / 5557 ، باب 29 از ابواب لباس المصلى ، ح 4 جامع الاحاديث 20 : 355 / 6156 .