مانعى ندارد ، هر چند بداند كه با نگاه شهوت حاصل مىشود ، چون در اكثر مواردى كه نگاه انسان به زن از اين جهت است كه آيا براى تزويج و عمل زناشويى و ساير امور مربوط بدان شايسته مىباشد ، شهوت حاصل مىشود ، بنابراين نمىتوان اين صورتها را از عمومات و اطلاقات خارج كرد .
براى توضيح بيشتر ، اقسام نگاه را از جهت تأثير شهوت بررسى مىكنيم :
گاه به مرد شهوتى دست داده و براى اطفاء شهوت نگاه مىكند ، گاه نگاه مرد به غرض ايجاد شهوت و تلذذ مىباشد ، در صورت اول شهوت خارجى سبب فاعلى نگاه است و در صورت دوم شهوت آينده علّت غايى مىباشد كه همچون ساير علل غايى مىباشد كه همچون ساير علل غايى وجود خارجى آن متأخر است و وجود ذهنى آن متقدم مىباشد .
در هر دو صورت ، تأثير شهوت بر چهار گونه است .
گونه اوّل : شهوت تمام العله براى نگاه است .
گونهء دوم : شهوت جزء العله براى نگاه است و جزء ديگر علت قصد تزويج است .
گونه سوم : علت اصلى شخص از نگاه قصد تزويج است ، ولى علت تبعى وى شهوت مىباشد ، تفسير دقيق علت تبعى آن است كه در اصل تحقق معلول هيچ نقشى ندارد ولى در تأكد آن مؤثر است .
گونه چهارم : ايجاد شهوت يا اطفاء شهوت به هيچ وجه تأثيرى در نگاه ندارد بلكه از آثار مترتب بر نگاه است . « 1 »
گونه اول و دومى بىشك حرام است ، چون ظاهر روايت اين است كه تمام العله براى نگاه كردن مرد قصد تزويج مىباشد . ولى گونه سوم و چهارم مشمول
هامش
( 1 ) توضيح : اين اثر براى مريد ازدواج 2 حالت دارد . اول اينكه شخص علم دارد به اين حالت روحى خودش كه اگر نظر به مرأة كرد اثر شهوت در پى خواهد داشت . دوم اين كه اين علم را ندارد و اين هر دو حالت ظاهراً مشمول ادله جواز است . ( اين نكته از كلام مرحوم شيخ انصارى ره در كتاب النكاح استفاده مىشود )