اين استاد بزرگ ، دكتر احمد رفاعى در تعليقهاى كه بر « معجم الأدباء » ( ج 4 ، ص 48 ) چاپ مصر ( 1357 ه . ) نوشته است ، شعر حضرت امير المؤمنين عليه السّلام را نقل مىكند و بيت ولايت را چنين ضبط مىكند :
و اوصانى النبىّ على اختيار * ببيعته غداة « غد برحم » !
و از اين هم عجيبتر اينكه در آخر كتاب ، فهرست شهرها و امكنه و آبها را قرار داده و از « غديرخم » با اينكه در چند جاى « معجم الادباء » نامش رفته ، اسمى نبرده است و چشمپوشى نموده .
و استاد محمّد حسين ، مصحّح كتاب « ثمار القلوب » چاپ مصر ( 1326 ه . ) با اينكه در ( ص 511 ) سطر ( س 6 ، 8 ، 12 ) ، لفظ « غديرخم » مكرّر ذكر شده [ اين كلمه را ] به صورت غلط « غديرحم » [ بدون نقطه خم ] گذارده ، در حالتى كه در نسخه « ثمار القلوب » « غديرخم » ضبط است .
و مصحح كتاب « لطايف اخبار الدول » « 1 » كه به سال ( 1310 ه . ) در مصر چاپ شده ، بيت مربوط به ولايت را چنين نوشته :
و اوجب طاعتي فرضا عليكم * رسول اللّه يوم « غدا برحمي » !
و شما به وضوح در مطبوعات غير مصر همچنين خواهيد ديد كه نسبت به اين لفظ [ غديرخم ] بىالتفاتى زياد شده است » . « 2 »
علامه امينى رحمه اللّه در ادامه ، در تشكر و انتقاد از احمد زكى صفوت گويد :
« دو كتاب بزرگ را ، كه مىتوان از محسنات اين عصرش شمرد ، موجب تحسين و اعجاب من شده است : يكى كتاب « جمهرة خطب العرب » و ديگر كتاب « جمهرة رسائل العرب » كه نويسنده مشهور آقاى احمد زكى صفوت ، آنها را تأليف نموده است .
مؤلّف محترم در جمعآورى اين دو اثر نفيس رنج بسيارى متحمل شده و خاطرات
هامش
( 1 ) . لطايف أخبار الدول ، ص 49 ، چاپ جديد .
( 2 ) . الغدير ، ج 2 ، ص 30 .