يكطرف و بدنش طرف ديگر مسجد افتاد . معاويه او را بعد از شش ماه عزل كرد . گفت : خدا معاويه را لعنت كند اطاعتى كه من از او كردم اگر از خدا مىكردم هرگز مرا عذاب نمىكرد .
و بالاخره با بدترين وضعى درگذشت و بهمراه زياد و معاويه و ساير دشمنان خاندان پيامبر براى عذاب الهى به جهنم رفتند . ( تاريخ ابن عساكر 5 . / 418 ، شرح ابن ابى الحديد 4 / 7 ، تاريخ طبرى 6 / 132 كامل ابن اثير 3 / 163 ، استيعاب 1 / 65 ، تاريخ ابن كثير 7 / 319 و . . . )
846 - معاويه عمرو بن حمق را بناحق مىكشد .
زياد ابن ابيه روى منبر كوفه به حضرت على ( ع ) توهين كرد . حجر و يارانش اعتراض كردند ، طرفداران زياد به اصحاب حجر حملهور شدند ، بكر بن عبيد ضربهاى بر سر عمرو بن حمق زد . به زمين افتاد او را به خانه بردند ، از شهر با رفاعه بن شداد خارج شدند به موصل در كوهى كمين كردند ، عامل معاويه عبيد اللّه بن ابى بلتعه فهميد با لشكرش به طرف آنها حركت كرد رفاعه گريخت ولى عمرو كه بيمارى استسقاى معده داشت دستگشر شد و حاكم موصل به معاويه خبر داد ، معاويه دستور داد او 9 نيزه بر عثمان زده است به او نه نيزه بزنيد او در نيزه اوّل يا دوّمى شهيد شد ، سرش را جدا كردند بدستور معاويه در شهرها گرداندند و اين اوّلين سرى بود كه در اسلام حمل مىكردند . در حالى كه عمرو بن حمق به فرمايش امام حسين ( عليه السّلام ) صحابى بزرگوار پيامبر بود كه عمرى بعبادت خدا گذرانده و تنش را در اين راه فرسوده كرده بود ( معارف ابن قتيبه ص 127 ، استيعاب 2 / 44 ، اصابه 2 / 533 ، تاريخ ابن كثير 8 / 48 )
علّامه امينى : 1 - چرا معاويه لشگرى براى طلحه و زبير و قصاص آنها نفرستاد كه سخترين دشمنان عثمان بودند ؟ آيا خودش نبود كه در كمككردن به عثمان درنگ كرد تا كشته شد ؟
2 - آيا معاويه مىتواند ثابت كند عثمان با نيزه عمر بن حمق كشته شده است ؟ در تاريخ اختلاف است چهكسى عثمان را كشت ؟ وليد بن عقبه در شعرش كنانه بن بشر تجيبى را معرفى مىكند و به نقل حاكم در مستدرك ( 3 / 106 ) وقتى از كنانه عدوى كه در محاصره عثمان حاضر بوده مىپرسند آيا محمّد بن ابى بكر او را كشت ؟ مىگويد : نه يك مصرى بنام جبله بن