3 -
إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ
( قصص 56 )
بخارى در صحيح خود ( 7 / 184 ) از ابو اليمان از شعيب از زمرى از سعيد بن مسيّب از پدرش آورده : كه موقع مرگ ابو طالب پيامبر به او مىفرمود : بگو لا إله الّا اللّه تا نزد خدا برايت گفتگو كنم و ابو جهل و عبد اللّه پسر ابو اميّه نيز به او مىگفتند : از دين عبد المطلّب بيرون نرو و اين گفتار تكرار مىشد تا اينكه ابو طالب گفت : بر دين عبد المطلّبم و از دنيا رفت و پيامبر فرمود : همواره براى عمويم طلب آمرزش مىكنم تا خدا مرا بازدارد . پس آيه سوره قصص نازل شد كه گوشه سخن به ابو طالب بود يعنى تو نمىتوانى هركه را دوست مىدارى هدايت كنى خدا هركه را خواهد هدايت مىكند . اين روايت را مسلم نيز در صحح خود آورده و روى اعتمادى كه به صحيحين مفسّران داشتهاند از آنها نقل كردهاند .
علّامه امينى از جمله اشگالاتش : 1 - از گفتار بخارى بدست مىآيد اين دو آيه پىدرپى نازل شده آن هم هنگام مرگ ابو طالب در حالى كه آيه اوّل در سوره توبه است كه در مدينه و آيه دوّم در سوره قصص است و ده سال بين نزول آنها فاصله بوده است .
2 - آيه سور توبه كه نهى از آمرزش براى مشركين مىكند بيش از 8 سال بعد از مرگ ابو طالب نازل شده است . آيا پيامبر كه گفته بود تا وقتى كه خدا مرا بازدارد براى ابو طالب طلب آمرزش مىكنم در اين 8 سال طلب آمرزش مىكرد ؟ اگر چنين است خداوند در سوره مجادله آيه 22 كه به گواهى اتقان ( 1 / 17 ) قبل از سوره توبه نازل شده بود و به گفته تفسير ابن كثير ( 4 / 329 ) ، تفسير شوكانى ( 5 / 185 ) ، تفسير آلوسى ( 28 / 37 ) در زمان بدر و به گفته برخى ديگر در جنگ احد نازل شده بود و حاصل آيه 22 مجادله نهى از دوست گرفتن كسانىكه از دين مسلمين بيرون هستند نهى شده است و همين دستور در آيه 144 سوره نساء و 28 ال عمران كه هردو به گفته اهل سنّت مانند سيوطى در اتقان ( 1 / 17 ) قبل از سوره توبه نازل شده است تكرار شده آيا طلب آمرزش يكى از مظاهر دوستى نيست ؟