آيا آنها صراط اللّه نيستند كه خدا فرموده است :
« وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ ؛
اين راه راست من است ، از آن تبعيت كنيد . »
و آيا آنها سبيل خدا نيستند كه فرموده است :
« وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ
« 1 »
؛
از راههاى پراكنده نرويد كه از راه خدا دور مىشويد . » « 2 »
مگر آنها نيستند كه خداوند مىفرمايد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ؛
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، از خداوند اطاعت كنيد ، پيامبر را اطاعت نماييد ، و مطيع فرمان اولوا الامر كه از خود شماست باشيد » ! « 3 »
آيا آنها اهل ذكر نيستند كه قرآن دربارهء آنها فرموده است :
« فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ؛
اگر نمىدانيد ، از اهل ذكر بپرسيد . » « 4 »
هامش
( 1 ) - سورهء انعام ، آيهء 153 .
( 2 ) - امام باقر و امام صادق عليهما السّلام همواره مىفرمودند : منظور از صراط مستقيم امام راستين است و مراد از سبل ائمهء ضلال و پيشوايان گمراه هستند كه شما را از راه خدا دور مىدارند و ما راه خدا هستيم .
( 3 ) - ثقة الاسلام كلينى با سند صحيح نقل كرده كه بريد عجلى از امام باقر عليه السّلام پرسيده است : مراد از اين آيه چيست ؟ و جواب امام آيهء 51 تا 53 سورهء نساء با توضيح مختصرى به اين نحو بوده است : « آيا نديدى كسانى را كه بهرهاى از كتاب ( خدا ) دارند ( با اين حال ) به جبت و طاغوت ايمان مىآورند و به مشركان مىگويند : آنها از كسانى كه ايمان آوردهاند هدايت يافتهترند » ؟
اين افراد نسبت به پيشوايان گمراه و دعوتكنندگان به آتش مىگويند : اينها از آل محمّد صلّى اللّه عليه و سلّم به راه خدا هدايت يافتهترند ( اما بدان ) آنها كسانى هستند كه خداوند ايشان را از رحمت خود دور ساخته و هركس را خدا از رحمتش دور كند ، ياورى براى او نخواهى يافت ، آيا آنها سهمى در حكومت ( امامت و خلافت ) دارند ؟ اگر چنين بود به مردم هيچ حقى نمىدادند . يا اينكه به مردم ( پيامبر و خاندانش ) نسبت به آنچه خدا از فضلش به آنها بخشيده حسد مىورزند و ما كسانى هستيم كه به خاطر امامت و پيشوايى كه خداوند به ما عطا كرده محسود واقع شدهايم با اينكه به آل ابراهيم كتاب و حكمت داديم و حكومت عظيمى در اختيار آنها قرار داديم .
قرآن مىگويد : « در آنها انبياء ، پيامبران و ائمه قرار داديم ، چگونه است كه در مورد آل ابراهيم قبول مىكنند و در مورد آل محمّد انكار مىنمايند ؟ ولى جمعى از آنها به آن ايمان آوردند و جمعى ايجاد مانع در راه آن نمودند ، اما شعلهء فروزان آتش دوزخ براى آنها كافى است . »
( 4 ) - نحل ، آيهء 43 - انبيا ، آيهء 7 .
ثعلبى در تفسير كبير خود از جابر آورده است كه وقتى اين آيه نازل شد ، على عليه السّلام گفت : ما اهل ذكر هستيم .
اين معنى از سائر ائمهء هدى عليهم السّلام نيز نقل شده ، علامهء بحرينى در غاية المرام ، باب 35 ، بيست و چند حديث صحيح به همين مضمون نقل كرده است .