مگر آنها همان مؤمنين نيستند كه در توصيف آنها چنين آمده است : « كسى كه بعد از آشكار شدن حق ، از در مخالفت با پيامبر درآيد و از راهى جز راه مؤمنان پيروى كند ، ما او را به همان راه كه مىرود مىبريم و به دوزخ داخل مىكنيم . » « 1 »
آيا آنها هاديان امت به سوى خدا نيستند : «
إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ
؛ تو تنها بيم دهندهاى و هر گروهى هادى و راهنمايى دارند . » « 2 »
و مگرنه اين است كه آنها از «
أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ *
؛ كسانى كه خداوند به آنها نعمت بخشيده » هستند ؟
و در سورهء حمد كه سبع المثانى و قرآن عظيم نام گرفته است نيز به آنها چنين اشاره فرموده است :
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ، صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ ؛
ما را به راه راست هدايت كن ؛ راه كسانى كه به آنان نعمت بخشيدهاى . » « 3 »
[ و در آيهء 69 سورهء نساء فرموده است : ] « و كسى كه خدا و پيامبر را اطاعت كند [ در رستاخيز ] همنشين كسانى كه خدا نعمت خود را بر آنها تمام كرده ؛ پيامبران و صديقان و شهدا و صالحان خواهد بود . » « 4 »
هامش
( 1 ) - ابن مردويه نقل كرده كه منظور از مشاقّه و مخالفت با پيامبر صلّى اللّه عليه و سلّم در اينجا ، مخالفت در شأن على عليه السّلام است و منظور از روشن شدن هدايت نيز ، مقام على است .
عياشى در تفسير خود ، همين مضمون را نقل كرده و از طريق ائمهء اهل بيت نيز اين معنى در اخبار صحيح و متواتر رسيده است كه « سبيل مؤمنان » سبيل ائمهء اهل بيت است .
( 2 ) - ثعلبى در تفسير كبير خود ذيل اين آيه از ابن عباس آورده است : پس از نزول اين آيه ، پيامبر صلّى اللّه عليه و سلّم دستش را به سينهء على عليه السّلام گذاشت و فرمود : من منذر و بيم دهندهام ، و على هادى است ، اى على ، هدايت يافتگان به وسيلهء تو هدايت مىشوند . اين مطلب را بسيارى از مفسران و نويسندگان اخبار پيامبر ، از ابن عباس نقل كردهاند .
محمّد بن مسلم مىگويد : از امام صادق عليه السّلام تفسير اين آيه را پرسيدم ، فرمود : هر امامى هادى زمان خويشتن است . و امام باقر عليه السّلام در تفسير آن فرموده است : منذر رسول خدا صلّى اللّه عليه و سلّم و هاد ( هادى ) على عليه السّلام است . سپس اضافه فرمود : اين آيه دربارهء ما همواره تا رستاخيز صادق است .
( 3 ) - ثعلبى در تفسير كبير خود ، در تفسير سورهء فاتحه از ابى بريده نقل كرده كه : مراد از « صراط مستقيم » راه محمّد و آل او است و از تفسير وكيع بن جراح از سفيان ثورى ، از سدّى ، از اسباط و مجاهد ، از ابن عباس نقل كرده كه معنى « ما را به راه راست هدايت كن » چنين است : ما را به حبّ و دوستى محمّد و آل او ارشاد نما .
( 4 ) - بدون حرف ، ائمهء اهل بيت عليهم السّلام از سادات و بزرگان صديقان ، شهداء و صالحان هستند .