و او را مىستايد ، گفته است :
قد كنت بعد محمّد خلفا لنا * أوصى اليك بنا فكنت وفيّا
« تو بعد از محمّد ، خلف و جانشين براى ما بودى ، پيامبر سفارش ما را به تو كرد و تو به خوبى به آن وفا نمودى . »
اين تعداد از اشعار را ، عجالتا و به مقدار گنجايش اين نامه ، يادآورى كردم . اينها از اشعارى است كه در عصر امام امير مؤمنان عليه السّلام سروده شده است . اگر بر جمعآورى اشعارى كه ، پس از زمان آن حضرت ، سروده شده ، تصميم گرفته بوديم ، كتاب ضخيمى حاصل مىشد و بايد اعتراف كنيم كه از اين كار عاجزيم .
به علاوه ، گردآورى آنها ، صرفنظر از اينكه موجب خستگى مىشود ، ما را از موضوع اصلى نيز دور مىسازد . بنابراين بايد در كلمات افراد مشهور نظر اندازيم ، و آن را نمونه و الگويى ، براى آنچه در اين باره گفته شده ، قرار دهيم .
كميت بن زيد ، در قصيدهء ميمى [ به ميم ختم مىشود ] هاشمى خود ، چنين مىگويد :
و الوصىّ الّذى آمال التّجوبى * به عرش أمّة لانهدام
« و آن وصىّ كه قبيلهء تجوبى ، به وسيلهء او ، عرش امت را از انهدام نجات مىبخشد . » « 1 »
هامش
- از ام سنان نقل نموده است .
( 1 ) - علامه شيخ محمّد محمود رافعى در شرح اين بيت مىگويد : منظور از وصىّ ، « علىّ كرّم اللّه وجهه » است ، او را وصىّ ناميدهاند ؛ چون پيامبر صلّى اللّه عليه و سلم او را وصىّ قرار داده است . از جمله روايات ذيل مىتوان توجه كرد : بريده ، از پدرش نقل كرده كه پيامبر فرموده : « لكلّ نبىّ وصىّ و انّ عليّا وصيىّ و وارثى ؛ هر پيامبرى وصيّى دارد ، وصىّ و وارث من على است . »
و ترمذى نقل مىكند كه پيامبر فرموده است : « من كنت مولاه فعلىّ مولاه » . و بخارى از سعد ، نقل كرده است كه پيامبر به سوى تبوك حركت كرد و على را خليفهء خود در مدينه قرار داد ، على عليه السّلام عرض كرد : آيا مرا در ميان زنان و كودكان باقى مىگذارى ؟ فرمود : « آيا راضى نيستى كه تو نسبت به من ، همچون هارون نسبت به موسى باشى ؟ با اين تفاوت كه پس از من پيامبرى نيست . » و نيز گفته كه ابن قيس رقيات گفته است :نحن منّا النّبى أحمد و الص * ديق منّا التقى و الحكما« ما كسانى هستيم كه پيامبر ، احمد و صديق از ما هستند و نيز از ماست آن فرد متقى و آگاه . »و علىّ و جعفر ذو الجنا * حين هناك الوصىّ و الشهداء« همچنين على و جعفر دارندهء دو بال ( طيار ) كه اولى وصىّ و دومى از شهداست . »
مىگويد : اين مطلبى است كه بسيار مىگويند و سپس به اشعار متن استشهاد جسته است . ( لازم است توجه