نامه هشتاد و هشتم 11 / ربيع الاول / 1330
اين اعتذار مردود است .
آرى ؛ كسى كه فصل الخطاب است و نيروى ايمان و داورى به حق دارد ، سزاوار است كه به حق قضاوت كند و به سخن صحيح گويا گردد .
در پاسخ اين عذرتراشىها ، غير از آنچه شما فرمودهايد ، وجوه ديگرى نيز هست كه دوست داشتم آنها را به شما عرضه دارم و حكم و قضاوت در اين باره را به شما موكول كنم .
در پاسخ اول گفتند : شايد پيامبر ، هنگام فرمان به احضار دوات و كاغذ ، نمىخواسته است چيزى بنويسد ، بلكه فقط مىخواست آنها را بيازمايد ، و ما ، اضافه بر آنچه شما فرموديد ، مىگوييم : اين فرمان به هنگام احتضار و ساعتهاى آخر عمر آن حضرت بوده است - پدر و مادرم فدايش باد - چنانكه صريح حديث است ، بنابراين آنوقت هنگام آزمايش و امتحان نبود . بلكه ، زمان اتمام حجت و انذار ، وصيت به تمام مهمات و نصيحت كامل به امت بوده است . شخص محتضر از شوخى و خوشمزگى به دور است ؛ به خود و امور مهم خود و نزديكشان مشغول مىباشد ، خصوصا اگر محتضر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله باشد .
اگر آن حضرت در تمام طول حيات و تندرستىاش ، به آزمايش آنها موفق نشد ، چگونه به هنگام احتضار اين امكان را مىيافت .