79 - محمّد بن عبيد اللّه بن ابى رافع ، اهل مدينه
او و پدرش ، عبيد اللّه ، برادرانش ، فضل و عبد اللّه ، جدش ، ابو رافع ، و عموهايش ، رافع ، حسن ، مغيرة ، على و اولاد و نوههاى آنها ، همه از افراد صالح و اسلاف شيعه هستند . تأليفات و نوشتههاى آنها دلالت دارد كه آنها در تشيع ثابت قدم بودهاند ، و ما در مقصد دوم از فصل دوازدهم كتاب خود ، فصول المهمة ، آنها را ذكر كردهايم .
اما محمّد ( يعنى شخص مورد بحث ) ، ابن عدى وى را ياد كرده - چنانكه در آخر شرححال وى در ميزان الاعتدال آمده - و گفته است :
او در شمار شيعيان كوفه است . و ذهبى هنگامى كه شرححال وى را در ميزان الاعتدال نگاشته ، كنار نامش « ت ق » گذارده است تا اشاره كند به كسانى از نويسندگان سنن كه احاديث وى را نقل كردهاند . و ذكر نموده است كه او از طريق پدرش ، از جدش حديث نقل مىكند و مندل و على بن هاشم از او حديث نقل مىنمايند .
من مىگويم : حبان بن على ، يحيى بن يعلى و غير از اينها نيز از او روايت كردهاند .
محمّد بن عبيد اللّه گاهى از برادرش ، عبد اللّه بن عبيد اللّه ، نيز روايت نقل مىنمايد ، چنان كه افراد متتبع از آن آگاهند .
طبرانى ، در كتابش معجم الكبير ، با سند ، از محمّد بن عبيد اللّه بن ابى رافع ، از پدرش ، از جدش ، نقل نموده كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به على عليه السّلام فرمود : « نخستين كسانى كه وارد بهشت مىشوند من ، تو ، حسن و حسين هستيم . ذريهء ما در پشت سر ما و شيعيان ما از راست و چپ ما ، جزو نخستين گروهى هستند كه وارد بهشت مىگردند . »
* * *
80 - محمّد بن فضيل بن غزوان ، ابو عبد الرحمن كوفى
ابن قتيبه در كتاب معارف ، او را از رجال شيعه شمرده و ابن سعد در جزء ششم طبقات ، صفحهء 271 ، سخن از وى به ميان آورده و گفته است :
او موثق و راستگوست ، احاديث زيادى نقل كرده و شيعه است . البته ، بعضى به احاديث او استدلال نمىكردند .
ذهبى ، در باب كسانى كه به وسيلهء پدرشان شناخته مىشوند ، در قسمت آخر « ميزان