و آخر شرّ منه و أدنى ، فإذا لقى الّذي هو خير منه تواضع له ليلحق به ، و إذا لقى الّذي هو شرّ منه و أدنى قال : لعلّ شرّ هذا ظاهر و خيره باطن ، فإذا فعل ذلك علا و ساد أهل زمانه .
[ الحديث 1534 المؤمن و علاماته و صفاته ]
في الكافي : ( كتاب الإيمان و الكفر ) باب « المؤمن و علاماته و صفاته » عنه ( اي أحمد بن محمّد بن خالد ) عن بعض أصحابه من العراقيّين رفعه قال : خطب النّاس الحسن بن عليّ صلوات اللّه عليهما فقال : أيّها النّاس » أنا اخبركم عن أخ لي كان من أعظم النّاس في عيني ، و كان رأس ما عظم به في عيني صغر الدّنيا في عينه ، كان خارجا من سلطان بطنه فلا يشتهي ما لا يجد و لا يكثر إذا وجد ، كان خارجا من سلطان فرجه فلا يستخفّ له عقله و لا رأيه ، كان خارجا من سلطان الجهالة فلا يمدّ
هامش
و پرهيزكارترند و دستهء ديگر از وى بدتر و پستتر باشند ، پس هر گاه كسى را ببيند كه از او بهتر است نسبت بوى تواضع و فروتنى كند براى آنكه بمقام او برسد ، و چون كسى را ملاقات نمايد كه از او بدتر و فرو مايهتر است گويد : شايد شر و بديش ظاهر و آشكار و نيكيش پنهان است ، پس هر گاه چنين كند بر اهل زمان خود برترى و سيادت يابد .
بيان : مقصود از اينكه ذلت نزد مؤمن از عزت محبوبتر است ، محبوبتر بودن ذلت مقرون بايمان و طاعت ، از عزت توأم با معصيت است ، يا به جهت ترس از طغيان و سركشى در حال عزت ، ذلت نزدش محبوبتر باشد .
( 1 ) 1534 - در كافى : ( كتاب ايمان و كفر ) باب « مؤمن و علامات و صفاتش » از احمد بن محمد بن خالد از بعض اصحابش كه از اهل عراق بوده مرفوعا روايت شده كه گفت حضرت حسن بن على ( امام حسن مجتبى ) عليهما السّلام به جهت مردم خطبه خواند ( سخنرانى نمود ) و فرمود : اى مردم ، من از برادر دينى خود كه در نظرم از بزرگوارترين مردم بود بشما خبر مىدهم ( و از صفات و اخلاق پسنديدهاش شما را آگاه ميسازم ) و سر آمد آنچه كه باعث مقام و آبروى او در نظر من گشته ، كوچكى و ناچيزى دنيا در نظرش بود او مقهور و مغلوب شهوت و خواستههاى شكم خود نبود ، و به آنچه از غذاها دست به آن نمييافت ميل و رغبت نمينمود ، و هر گاه طعام و غذائى مييافت زياده روى نميكرد ، و از تسلط و غلبهء عورتش جلوگيرى مينمود ( و از شهوت رانى نامشروع خوددارى ميكرد ) پس بسبب آن عقل و عقيدهاش را خوار و سبك نميساخت ، و از تسلط و فرمان روا بودن جهالت و نادانى بيرون بود ( جهالت بر او حكم فرما نبود ) پس دست خود را بجانب امرى