عن الصّادق جعفر بن محمّد ، عن أبيه ، عن آبائه عليهم السّلام أنّ أمير المؤمنين عليه السّلام خطب بالبصرة فقال بعد ما حمد اللّه عز و جل و أثنى عليه و صلّى على النّبي و آله : المدّة و إن طالت قصيرة ، و الماضي للمقيم عبرة ، و الميّت للحىّ عظة ، و ليس لأمس إن مضى عودة ، و لا المرء من غد على ثقة ، الأوّل للأوسط رائد و الأوسط للاخر قائد و كلّ لكلّ مفارق و كلّ بكلّ لاحق ، و الموت لكلّ غالب ، و اليوم الهائل لكلّ آزف و هو اليوم الّذي لا ينفع فيه
مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ
، ثمّ قال عليه السّلام : معاشر شيعتي ! اصبروا على عمل لا غنى بكم عن ثوابه ، و اصبروا عن عمل لا صبر لكم على عقابه ، إنّا وجدنا الصّبر على طاعة اللّه أهون من الصّبر على عذاب
هامش
صادق ( ع ) از پدر بزرگوارش از پدران گراميش عليهم السّلام روايت شده كه امير المؤمنين عليه السّلام در بصره خطبه خواند ( سخنرانى نمود ) و پس از آنكه خداوند با عزت و جلال را حمد و ستايش نمود و او را مدح و ثنا كرد و بر پيغمبر ( اكرم ص ) و اهل بيت او درود فرستاد فرمود : مدت زندگى دنيا كوتاه است گرچه طولانى گردد ( چون محدود و براى آن پايانى است ) و گذشته براى زيستكننده عبرتست ( زيرا جماعتى داراى ثروت و همه گونه نعمت و مقام و شأن و شوكت ، و گروهى در حرص و آز و با آمال و آرزوهاى بسيار همگى از دنيا رفتند ، پس بايد انسان عبرت گيرد و بيانديشد تا دنيا او را نفريبد و به آن علاقمند نگردد و در صدد تهيهء زاد و توشهء آخرت برآيد ) و مردگان جهت اشخاص زنده پند و اندرزند ، و براى روز گذشته پس از گذشتنش بازگشت نيست ، و مرد ( و آدمى ) نسبت بفردا و آيندهء خود هيچ گونه وثوق و اطمينانى ندارد ( كه در چه حال است و آيا در رديف احياء و زندگانست يا مردگان ) كسانى كه اول و زودتر از دنيا ميروند براى وسطيان پيشرو و راه نما باشند و كسانى كه در وسط قرار گرفتند براى آنان كه در آخر آن جماعت از دنيا ميروند زمامدار و كشانندهاند ، و هر كس از ديگرى ( بسبب مرگ ) جداشونده است و همگى به يكديگر ملحق خواهند گشت ، و مرگ بر همه غالب و چيره خواهد شد ، و روز هولناك قيامت به همه كس بشتاب ميرسد ، و آن روزى است كه در آن مال و ثروت و فرزندان هيچ گونه نفع و سودى نخواهند رسانيد مگر كسى كه با قلب سالم ( از انديشهء پليد و عيوب و گناهان و علاقهء به دنيا ) خداوند را ملاقات نمايد ( و بقرب رحمتش نائل گردد ، سپس فرمود : اى گروه شيعيان و پيروان من ، بر ( مشقت و رنج طاعات و ) عملى كه از ثواب و پاداش آن بىنياز نيستيد صبر و شكيبائى نمائيد ، و بر ( دشوارى اجتناب از گناهان و ) آن عملى كه صبر و طاقت بر عقوبت و سزايش را نخواهيد داشت نيز صابر و شكيبا باشيد ، زيرا ما صبر و شكيبائى بر ( رنج و زحمت ) فرمانبردارى خدا را از شكيبائى بر ( سختى و دشوارى ) عذاب و شكنجهء