الجاهلية و تفاخرها بآبائها ، ألا إنّ الناس من آدم و آدم من تراب و أكرمهم عند اللّه أتقاهم .
[ الحديث 1166 كراهة الافتخار ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب ، عند اسمعيل بن ذبيان يرفعه إلى أبي عبد اللّه عليه السّلام قال عليه السّلام : إفتخر رجلان عند أمير المؤمنين عليه السّلام فقال عليه السّلام : أتفتخران بأجساد بالية و أرواح في النّار ؟ إن يكن لك عقل فانّ لك خلقا و إن يكن لك تقوى فانّ لك كرما و إلّا فالحمار خير منك و لست بخير من أحد .
[ الحديث 1167 كراهة الافتخار ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب « نهج البلاغة » عن أمير المؤمنين عليه السّلام أنّه قال : ما لابن آدم و الفخر ؟ أوّله نطفة و آخره جيفة و لا يرزق نفسه و لا يدفع حتفة .
هامش
فرمود يا على ، همانا خداوند بوسيلهء ( دين مقدس ) اسلام تكبر و غرور مردمان زمان جاهليت و افتخار كردن بپدرانشان را از ميان برد ( طوائف عرب حسب و شرافت را بپدران و كثرت مال و ثروت و بسيارى اولاد و افراد قبيله ميدانستند و افتخار نمودن بر يك ديگر بواسطهء اين امور معمول و از عادات آنها بود ) آگاه باشيد همانا مردمان از آدم و آدم از خاك آفريده شدهاند و محترم و گرامىترين ايشان نزد خدا پرهيزكارترين آنان است .
( 1 ) 1166 - و نيز در همان كتاب و باب : از اسماعيل بن ذبيان و مرفوعا از حضرت صادق ( ع ) روايت شده كه فرمود : دو مرد نزد امير المؤمنين ( ع ) ( بپدران خود ) افتخار و اظهار برترى بر يك ديگر نمودند پس آن حضرت فرمود : آيا بواسطهء بدنهاى پوسيده و روحهائى كه در آتش و جهنمند افتخار ميكنيد ؟ اگر براى تو عقل و خردى باشد پس همانا براى تو خويهاى پسنديده خواهد بود ، و اگر تقوى و پرهيزكارى براى تو باشد پس البته ( نزد خداوند ) گرامى و داراى مقام ارجمند خواهى بود و گر نه الاغ بهتر از تو باشد و تو از هيچ كس برتر نيستى ( عقل و دين و پرهيزكارى و اخلاق نيك و صفات و خويهاى پسنديده است كه موجب شرافت و برترى انسان است نه تكبر و افتخار ) .
( 2 ) 1167 - و نيز در همان كتاب و باب : از نهج البلاغه از امير المؤمنين عليه السّلام روايت شده كه فرمود : آدميزاد را با فخر و اظهار برترى نمودن چكار است در حالى كه او در اول امرش نطفه ( و آب نجسى ) بوده و در پايان عمرش جيفه و مردارى خواهد بود و خود را روزى نميدهد و مرگ خود را جلوگيرى ننمايد ( قدرت آماده ساختن روزى خود را ندارد بلكه خداوند روزيش را عطا فرمايد و نيز توانائى بر جلوگيرى از مرگ خود ندارد ) .