يعلمون بالصّالحات حمد اللّه على ذلك ، و إذا رأى الكافر أهله يعملون بالصّالحات كانت عليه حسرة .
[ الحديث 1114 انّ الميّت يمثّل له ماله و ولده و عمله قبل موته ]
و فيه أيضا : باب « انّ الميّت يمثّل له ماله و ولده و عمله قبل موته » عن سويد بن غفلة قال : قال أمير المؤمنين صلوات اللّه عليه : إنّ ابن آدم إذا كان في آخر يوم من أيّام الدّنيا و أوّل يوم من أيّام الآخرة مثّل له ماله و ولده و عمله فيلتفت إلى ماله فيقول : و اللّه انّي كنت عليك حريصا شحيحا فمالي عندك ؟ فيقول :
خذ منّي كفنك ، قال : فيلتفت إلى ولده فيقول : و اللّه انّي كنت لكم محبّا و انّي كنت عليكم محاميا فماذا لي عندكم ؟ فيقول : نؤدّيك إلى حفرتك نورايك فيها قال : فيلتفت إلى عمله فيقول : و اللّه إنّي كنت فيك لزاهدا و إن كنت عليّ لثقيلا فماذا عندك ؟ فيقول : أنا قرينك في قبرك و يوم نشرك حتّى اعرض أنا و أنت على ربّك .
هامش
مىآورند خداوند را به جهت آن ستايش كند ، و هر گاه كافر مشاهده كند اهلش را كه اعمال خير بجا مىآورند كارهاى آنها موجب حسرت و پشيمانى او شود .
( 1 ) 1114 - و نيز در همان كتاب : باب « ممثل شدن مال و اولاد و عمل براى ميت پيش از مرگش » از سويد بن غفله روايت شده كه حضرت امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه فرمود :
همانا فرزند آدم چون در آخرين روز از روزهاى دنياى خود و اولين روز از روزهاى آخرت ( در حال احتضار ) قرار گرفت ممثل شود ( در عالم مثال به صورت مثالى درآيد ) مال و اولاد و عملش براى او ، پس متوجه مال خود شود و گويد ( اى مال ) به خدا سوگند من بر ( جمع ) تو حريص و ( بر انفاق تو ) بخيل بودم ( شب و روز خود را براى تحصيل و بدست آوردن تو صرف كردم و چيزى از تو را از خود جدا نميكردم ) پس چه سود و بهرهاى از تو براى من است ؟ مال ( در جواب ) ميگويد : كفن خود را از من برگير ( يعنى استفادهء تو از من در اين حال فقط كفنى بيش نيست ) حضرت فرمود : پس متوجه فرزندان خود شود و گويد به خدا سوگند من براى شما پدرى دوست و مهربان و حامى و نگهدارندهء شما بودم پس ( در اين حال ) چه نفع و فائدهاى از شما براى من هست ؟ ميگويند ما تو را بقبر و گودالى كه آرامگاه تو است ميرسانيم و تو را در آن پنهان ميسازيم ، حضرت فرمود :
پس متوجه عمل خود شود و گويد به خدا سوگند من نسبت به ( انجام ) تو ميل و رغبت نداشتم و تو بر من گران و سنگين بودى پس چه نفع و فائدهاى از تو براى من هست ؟ ميگويد :
من قرين و همنشين تو هستم در قبر و روز رستاخيزت تا زمانى كه من و تو بر پروردگارت عرضه شويم .