[ الحديث 365 يأتي على النّاس زمان يكون الناس فيه ذئابا ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب ( تحف العقول ) و قال صلّى اللّه عليه و آله و سلم : يأتي على النّاس زمان يكون الناس فيه ذئابا ، فمن لم يكن ذئبا أكلته الذّئاب .
[ الحديث 366 علامات العقل ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب ( تحف العقول ) و أثنى قوم بحضرته على رجل حتّى ذكروا جميع خصال الخير ، فقال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم : كيف عقل الرّجل ؟
فقالوا : يا رسول اللّه ! نخبرك عنه باجتهاده في العبادة و أصناف الخير ، تسألنا عن عقله ؟ فقال صلّى اللّه عليه و آله و سلم : إنّ الأحمق يصيب بحمقه أعظم من فجور الفاجر ، و إنّما يرتفع العباد غدا في الدّرجات و ينالون الزّلفى من ربّهم على قدر عقولهم .
[ الحديث 367 من اقتصد أغناه اللّه ، و من بذّر أفقره اللّه ]
في مجموعة الورّام : باب « ذمّ الدنيا » ( و علاج الحرص و الطمع و الدواء
هامش
( 1 ) 365 - و نيز در همان كتاب و باب : ( در كتاب تحف العقول ) است كه آن حضرت فرمود :
مىآيد بر مردم زمانى كه مردمان در آن زمان چون گرگان ميباشند ( يعنى سبعيت و ظلم بر ايشان غلبه دارد ) پس كسى كه مانند گرگ نباشد گرگان او را ميخورند .
( 2 ) 366 - و نيز در همان كتاب و باب : ( در كتاب تحف العقول ) است كه گروهى در حضور رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله مردى را مدح و ستايش نمودند تا آنجا كه تمامى صفات نيك و پسنديده را براى او ذكر نمودند ، حضرت فرمود : عقل او چگونه است ؟
عرض كردند : اى رسول خدا ! ما خبر ميدهيم ترا بكوشش نمودن او در عبادت و همه گونه كارهاى نيك ، و شما پرسش ميفرمائيد ما را از خرد و عقل او ؟ فرمود : همانا شخص كم عقل بسبب حماقت و كم خردى ، ميرسد به آنچه كه بزرگتر است از گناه شخص گنهكار ( نادان بواسطهء نابخردى غالبا دچار عقايد و اعمال ناروا و زشتى شود كه زيانش بيشتر و بزرگتر از گناه شخص عاقل و خردمند است ) و همانا بندگان فرداى قيامت بالا برده شوند در رتبه و مقامها و بقرب معرفت خداوند ميرسند باندازهء قوت و قدرت خردهاى خودشان ( و مخفى نماناد كه مراد از برترى بندگان و قرب به خداوند آنان در روز قيامت برترى و قرب مكانى نيست ، بلكه مراد قرب معنوى است يعنى زيادتى استعداد به جهت ورود فيض و رحمت از طرف خداوند چنانچه سابقا در ترجمهء بعضى از احاديث ذكر شد كه آن قربى را كه درخت سبز بخورشيد دارد چوب خشگ ندارد ) .شاخ خشگ و تر قريب آفتاب * آفتاب از هر دو كى دارد حجاب
ليك كو آن قربت شاخ طرى * كه ثمار پخته از وى ميبرى( 3 ) 367 - در مجموعهء ورام : باب « ذم دنيا » ( و علاج حرص و طمع و دوائى كه صفت