ذكر خداوند از او بر ذكر او از خداوند سبقت دارد ، و آنها كه رتبهشان از پيامبر پايينتر است به اظهار عجز از ستايش خداوند سزاوارترند ، از اين رو كسى كه بخواهد خدا را ياد كند بايد بداند مادامى كه خدا توفيق ذكر خود را به او ندهد ، نمىتواند خدا را ياد كند .
باب دوّم در آداب دعا و ثواب آن و فضيلت برخى از دعاهاى مأثور
فضيلت دعاء
( 1 ) خداوند فرموده است :
وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي
. « 1 » و نيز :
ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
« 2 » . و نيز :
قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
. « 3 » و نيز :
وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِينَ
. « 4 » نعمان بن بشير از پيامبر خدا ( ص ) روايت كرده كه فرموده است : « دعا عبادت است سپس آيهء :
ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
را قرائت كرد . » « 5 » و نيز فرموده است : « دعا مغز عبادت است . » « 6 »
هامش
( 1 ) بقره / 185 : و هر گاه بندگانم از تو در بارهء من سؤال كنند ( بگو ) من نزديكم دعاى دعا كننده را به هنگامى كه مرا مىخواند پاسخ مىگويم پس آنها بايد دعوت مرا بپذيرند .
( 2 ) اعراف / 55 : پروردگارت را از روى تضرع و در پنهانى بخوانيد ، او متجاوزان را دوست نمىدارد .
( 3 ) اسراء / 110 : بگو « اللّه » را بخوانيد يا « رحمان » را هر كدام را بخوانيد ( ذات پاكش يكى است ) براى او نامهاى نيكو است .
( 4 ) مؤمن / 63 : پروردگار شما گفته است مرا بخوانيد تا ( دعاى ) شما را اجابت كنم ، كسانى كه از عبادت من تكبّر مىورزند به زودى با ذلّت وارد دوزخ مىشوند .
( 5 ) احمد بن حنبل : ترمذى ، نسائى ، ابو داوود و ابن ماجه همگى از نعمان بن بشير ، مشكاة المصابيح ص 149 .
( 6 ) ترمذى ، ج 12 ، ص 266 از حديث انس ، اين كه دعا داراى چنين منزلتى است بدين سبب است كه حقيقت عبادت خضوع و تذلّل در برابر حقّ تعالى است و اين امر در دعا بطور كامل حاصل است .