خود را از هر قوّه و قدرت بجز قدرت او تجديد كن ، و به حقيقت بدان كه طاعت تو جز به كمك او صورت نگرفته و منّت از آن اوست كه تو را بدان توفيق بخشيده ، و به عبادت خود گمارده ، و به تو شايستگى داده كه با او راز و نياز كنى ، و اگر تو را از اين توفيق محروم مىكرد از جملهء رانده شدگان و در زمرهء شيطان ملعون بودى . سپس هنگامى كه از استعاذه و گفتن بسم الله و حمد و اظهار نياز به مطلق كمك حقّ تعالى فراغت يافتى درخواست خود را معيّن ، و مهمّترين حاجات خود را اظهار كن و بگو : اهدنا الصراط المستقيم راه و صراطى كه ما را به جوار تو سوق دهد ، و ما را به سر منزل رضاى تو برساند . اين سخن خود را شرح و تفصيل بده و تأييد و استشهاد كن به آنانى كه خداوند نعمت هدايت را به آنها ارزانى فرموده است مانند پيامبران و صدّيقان و شهيدان و صالحان ، نه كسانى كه بر آنها غضب فرموده است مانند كافران و منحرفان اعمّ از يهود و نصارا و صابيان . چون سورهء فاتحه را بدين گونه قرائت كردى رواست در زمرهء كسانى قرار گيرى كه مطابق آنچه پيامبر ( ص ) خبر داده خداوند دربارهء آنها فرموده است :
« نماز را ميان خود و بندهام دو نيم كردم ، نيمى براى خودم و نيمى براى بندهام ؛ بنده مىگويد : الحمد لله رب العالمين ، خداوند مىگويد : بندهام مرا ستود و بر من ثنا گفت ، و اين معناى قول نمازگزار است كه مىگويد : سمع الله لمن حمده . . . تا آخر حديث » « 34 » . اينك اگر از نمازهايت بهرهاى نبرده باشى جز اين كه خداوند با همهء جلال و عظمت خود تو را ياد مىكند همين غنيمت تو را
هامش
( 34 ) صحيح ، مسلم ، ج 2 ، ص 9 ، از ابى هريره در حديثى گفته است : من از پيامبر خدا ( ص ) شنيدم مىفرمود : خداوند متعال فرموده است نماز را ميان خود و بندهام دو قسمت كردم و براى بندهام رواست آنچه بخواهد درخواست كند ، هنگامى كه بنده مىگويد :الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَخداوند مىگويد : بندهام مرا ستود ، و چون بگويد : الرّحمان الرّحيم خداوند مىگويد : بندهام بر من ثنا گفت ، و موقعى كه بگويد :مالِكِ يَوْمِ الدِّينِخداوند مىفرمايد : بندهام مرا بزرگ داشت ، و چون بگويد :إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُخداوند مىفرمايد اين ميان من و بنده من است ، و براى بندهام رواست آنچه بخواهد درخواست كند ، و چون بگويد :اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ، صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَخداوند مىفرمايد : اين از آن بنده من و براى او رواست كه هر چه بخواهد درخواست كند ( سنن نسائى ، ج 2 ، ص 136 )