استنشاق ، مسواك و كوتاه كردن شارب ؛ سه تا در دست و پاست كه آنها چيدن ناخن ، شستن بندهاى انگشتان و پاك كردن سر آنهاست ، و چهار تا در اندام است كه عبارت از ستردن موى زير بغل ، زدودن موى زهار ، ختنه ، و استنجاى با آب است . و دربارهء همهء اينها احاديث وارد شده است .
مىگويم : در الفقيه آمده است كه : حنيفيّت ده سنّت است كه پنج تاى آنها در سر و پنج تاى ديگر در تن است ، « 118 » سپس شيخ صدوق آنچه را غزّالى ذكر كرده بجز شستن بندهاى انگشتان و نظافت سر آنها ، بقيّه را ذكر كرده است .
غزّالى مىگويد : و فرق سر گذاشتن براى كسى است كه موى سرش بلند باشد ، و او اگر فرق سر نگذارد خداوند در روز قيامت با ارّهاى از آتش فرق سر براى او خواهد گذاشت .
در النّهاية آمده است كه در بدن ده سنّت است و استحداد را كه به معناى ستردن موى زهار با تيغ است از جملهء آنها شمرده و حديث ديگرى نيز ذكر كرده و آن اين كه پيامبر ( ص ) فرموده است : مهلت دهيد تا موهاى ژوليدهء شانه و موهاى عورت سترده شود .
غزّالى مىگويد : چون در اين كتاب غرض ما بيان طهارت ظاهر است نه باطن به آنچه ذكر شد بسنده مىكنيم ، و بايد دانست كه ناپاكيهاى باطن و آلودگيهايى كه واجب است از درون انسان زدوده شود بيش از آن است كه بتوان آنها را شماره كرد ، و ما به خواست خداوند آنها را در بخش مهلكات به تفصيل ذكر خواهيم كرد ، و راههاى ازاله و تطهير دل را از آنها شرح خواهيم داد . در اين جا كتاب « اسرار طهارت و مسائل مهمّ آن » از كتاب المحجّة البيضاء فى تهذيب الاحياء پايان مىيابد و پس از آن كتاب « اسرار نماز و مسائل مهمّ آن » ذكر مىشود . و ستايش ويژه خداوند است در آغاز و پايان و آشكار و نهان .
هامش
( 118 ) همان مأخذ ، ص 13 ، شمارهء 10 .