چهره را تازگى مىبخشد و محبّت شوهر را به بار مىآورد . » « 115 » ، يعنى طراوت رخسار را زياد و مباشرت را نيكو مىگرداند .
مىگويم : در كافى و كتابهاى ديگر ما اين حديث بدين صورت است كه « هر گاه ختنه كنى زيادهروى و تعدّى مكن ، چه ميانهروى در آن رنگ چهره را پاكيزهتر ، و مباشرت با او را نيكوتر مىكند . » « 116 » در روايت ديگرى است كه آن حضرت به امّ حبيب كه دختران را ختنه مىكرد فرمود : « اى امّ حبيب ! كارى را كه پيش از اين انجام مىدادى امروز هم انجام مىدهى ؟ » عرض كرد : آرى اى پيامبر خدا مگر آن كه حرام باشد و مرا از آن نهى كنى ، فرمود : « نه بلكه حلال است ؛ نزديك من بيا تا به تو ياد دهم » ، پس نزديك آن حضرت رفت ، پيامبر ( ص ) فرمود : « اى امّ حبيب ! هنگامى كه اين عمل را انجام مىدهى در بريدن زيادهروى مكن يعنى از ته مبر و اندكى از آن قطع كن كه اين چهره را تر و تازه مىكند ، و بر محبّت شوهر مىافزايد . » « 117 » غزّالى مىگويد : به جز الت و شيوايى الفاظ آن حضرت در كنايه بنگر ، و به تابش انوار رسالت كه از مصالح آخرت است و آخرت مهمّتر مقصد نبوّت است توجّه كن كه مصلحتهاى دنيا را نيز بر او مكشوف ساخته ، و با اين كه او امّى و درس نخوانده بود حتّى چنين موضوع كمارزشى كه اگر از آن غفلت شود بيم آن است كه موجب ضرر و زيان گردد از نظر او پوشيده نمانده است . منزّه است خداوندى كه او را براى جهانيان رحمت قرار داده است تا در سايهء بعثت او مصالح دنيا و دين آنها را جمع و تأمين فرمايد .
غزّالى مىگويد : اينها مطالبى بود كه بر آن شديم آنها را پيرامون انواع آرايش و نظافت ذكر كنيم . و از سه حديث ، دوازده سنّت در تن حاصل مىشود كه پنج تاى آنها در سر است و آنها عبارتند از : فرق موى سر ، مضمضه ،
هامش
( 115 ) سنن ، ابى داوود ، ج 2 ، ص 657 .
( 116 ) همان مأخذ ، ج 6 ، ص 38 ، شمارهء 5 .
( 117 ) كافى ، ج 6 ، ص 38 ، شمارهء 6 .